Czym byl satelita IRAS?
IRAS (Infrared Astronomical Satellite) to pionierski satelita astronomii podczerwonej, wystrzelony 25 stycznia 1983 roku, ktory w ciagu 10 miesiecy przeprowadzil pierwszy pelny przeglad calego nieba w podczerwieni, odkrywajac ponad 350 000 nowych zrodel podczerwieniowych. Byl wspolnym projektem NASA, Holenderskiej Agencji Kosmicznej i Rady Naukowej Wielkiej Brytanii.
Teleskop IRAS mial srednice lustra 57 cm i obserwował niebo w czterech pasmach: 12, 25, 60 i 100 mikronow. Detektor chlodzono do temperatury 2 K cieklym helem – zasoby wyczerpaly sie 21 listopada 1983, kończac misje. IRAS odkryl dyski protoplanetarne (jako nadmiar promieniowania podczerwonego) wokol gwiazd Wega, Fomalhaut i Beta Pictoris, setki galaktyk ultraluminescencyjnych w podczerwieni (ULIRG) oraz komete IRAS-Araki-Alcock, ktora w 1983 roku przeleciala zaledwie 5 mln km od Ziemi.
IRAS zapoczatkowal nowa ere kosmicznej astronomii podczerwonej. Jego katalogi (IRAS Point Source Catalog z 245 889 pozycjami i Faint Source Catalog z 173 044) sa do dzis uzywane jako referencyjne bazy danych. Dziedzictwo IRAS kontynuowaly misje: ISO (ESA, 1995), Spitzer Space Telescope (NASA, 2003-2020), AKARI (JAXA, 2006) i James Webb Space Telescope (2021).