Każdego roku kilkaset udokumentowanych przypadków — a realna liczba prawdopodobnie wyższa — kończy się utratą pieniędzy wysłanych przelewem BLIK na numer telefonu, który już do nikogo nie należy. Brzmi jak drobnostka, ale mechanizm stojący za tym problemem ujawnia systemową lukę w jednej z najbardziej zaufanych metod płatności w Polsce. Projekt ustawy przygotowany w 2026 roku przez Ministerstwo Cyfryzacji ma wreszcie zamknąć tę furtkę — i choć rozwiązanie wydaje się oczywiste, jego brak przez lata był zaskakującym zaniedbaniem.
Na czym polega problem z nieaktywnym numerem telefonu w BLIK?
Przelew BLIK na numer telefonu działa na zasadzie skojarzenia numeru abonenta z kontem bankowym zarejestrowanym w systemie Polskiego Standardu Płatności — operatora systemu BLIK. Gdy odbiorca rezygnuje ze swojego numeru, ten wraca do tak zwanej puli abonenckiej, skąd po pewnym czasie trafia do zupełnie innej osoby.
Problem pojawia się w momencie, gdy stary profil nie zostaje wyrejestrowany z systemu BLIK. Nadawca przelewu widzi poprawny numer, inicjuje transfer — i pieniądze przepadają. Odzyskanie środków w takim przypadku jest praktycznie niemożliwe, ponieważ system nie ma mechanizmu weryfikacji aktywności numeru w czasie rzeczywistym.
Michał Gramatyka, wiceminister cyfryzacji, wskazał w czerwcu 2026 roku, że do systemu BLIK co roku dociera kilkaset takich zgłoszeń, jednak rzeczywista skala jest zapewne większa. Część poszkodowanych po prostu rezygnuje ze zgłaszania sprawy — szczególnie gdy kwota była niewielka i nie uzasadnia angażowania banku ani operatora.
Jak działa nowy system wymiany informacji między operatorami a BLIK?
Projektowana ustawa zakłada stworzenie mechanizmu automatycznej, dwukierunkowej wymiany danych pomiędzy operatorami sieci komórkowych a Polskim Standardem Płatności. Operatorzy będą zobowiązani do przekazywania informacji o numerach telefonów, które mają zostać zdezaktywowane lub przeniesione do puli abonenckiej.
Na podstawie tych danych system BLIK — oraz powiązane z nim banki — będą mogły w czasie rzeczywistym weryfikować, czy numer docelowy przelewu jest aktywnie przypisany do zarejestrowanego użytkownika. Jeśli numer jest nieaktywny lub nie figuruje w aktualnej bazie, przelew zostanie zablokowany zanim opuści konto nadawcy.
Rozwiązanie bazuje na podejściu prewencyjnym, a nie reaktywnym. Zamiast próbować odzyskiwać środki po fakcie — co w praktyce się nie udaje — system ma nie dopuszczać do transferu w sytuacji wysokiego ryzyka pomyłki. Analogiczne mechanizmy funkcjonują już w niektórych systemach płatności mobilnych w Wielkiej Brytanii i Holandii.
Redakcja IWD Partner: Zastanawiające, że system płatności obsługujący setki milionów transakcji rocznie przez lata działał bez elementarnej weryfikacji aktywności numeru docelowego — podobnie jak poczta, która nie sprawdza, czy adresat wciąż pod danym adresem mieszka. To przypomina historię CVV w kartach płatniczych: oczywiste zabezpieczenie, które wdrożono dopiero gdy skala nadużyć stała się zbyt duża, by ją ignorować. Pytanie otwarte brzmi: czy banki same z siebie nigdy nie wyszły z taką inicjatywą, czy brakowało im po prostu dostępu do danych operatorów?
Dlaczego zmiana numeru telefonu była dotąd pułapką dla użytkownika?
Odpowiedzialność za aktualizację danych w systemie BLIK spoczywała wyłącznie na użytkowniku. Osoba, która zmieniała numer, musiała samodzielnie zgłosić ten fakt swojemu bankowi — bez żadnej automatycznej synchronizacji między operatorem sieci a instytucją finansową.
Większość użytkowników nie była świadoma tego obowiązku. Zmiana numeru to dla przeciętnego człowieka kwestia relacji z operatorem telekomunikacyjnym — zupełnie oderwana w jego świadomości od bankowości mobilnej. Luka informacyjna między tymi dwoma sektorami była źródłem problemu, który technicznie można było rozwiązać już wiele lat temu.
Dodatkowym czynnikiem komplikującym sprawę jest czas, przez jaki numer pozostaje w puli abonenckiej zanim trafi do nowego właściciela. Okres ten jest zmienny i zależny od polityki operatora. W praktyce oznacza to, że przez pewien czas po dezaktywacji numer „wisi” w systemie BLIK bez aktywnego właściciela, a każdy przelew na ten numer po prostu znika.
Co powinni zrobić użytkownicy do czasu wejścia ustawy w życie?
Do momentu pełnego wdrożenia nowego systemu użytkownicy powinni samodzielnie informować swój bank o każdej zmianie numeru telefonu. Aktualizacja danych w aplikacji bankowej lub przez infolinię to jedyny skuteczny sposób ochrony własnych środków w obecnym stanie prawnym.
Równie istotne jest upewnienie się, że numer odbiorcy przelewu jest aktywny — szczególnie gdy wysyłamy pieniądze do osoby, z którą rzadko jesteśmy w kontakcie. Krótka weryfikacja telefoniczna przed transferem eliminuje ryzyko w niemal stu procentach przypadków.
Dlaczego ochrona przelewów BLIK na numer telefonu ma znaczenie?
BLIK jest w 2026 roku najpopularniejszą metodą płatności bezgotówkowych w Polsce — obsługuje zarówno transakcje e-commerce, płatności w terminalach POS, jak i szybkie przelewy między osobami fizycznymi. Według danych Polskiego Standardu Płatności z 2025 roku system przetwarza setki milionów transakcji rocznie, a liczba zarejestrowanych użytkowników systematycznie rośnie.
Skala adopcji sprawia, że nawet statystycznie rzadkie przypadki pomyłek generują realną i odczuwalną liczbę poszkodowanych. Kilkaset zgłoszonych przypadków rocznie to dolna granica szacunków — Ministerstwo Cyfryzacji przyznaje, że dane są zaniżone z powodu niskiej skłonności do zgłaszania drobnych strat.
Nowe przepisy wpisują się w szerszy europejski trend regulacyjny nakierowany na weryfikację tożsamości odbiorcy przelewu przed jego realizacją. Unijna dyrektywa PSD3 oraz rozporządzenie o natychmiastowych płatnościach, które weszło w życie w 2024 roku, nakładają na banki obowiązek ostrzegania klientów przed potencjalnie błędnymi przelewami. polska">Polska legislacja w tym zakresie uzupełnia krajowe przepisy o brakujący element infrastrukturalny — połączenie baz danych operatorów z systemem płatności.
Powiązane pojęcia technologiczne
- Pula abonencka — zbiór numerów telefonicznych zwolnionych przez dotychczasowych użytkowników i oczekujących na ponowne przydzielenie przez operatora sieci komórkowej.
- Polski Standard Płatności (PSP) — spółka będąca operatorem systemu BLIK, założona przez największe polskie banki komercyjne w 2013 roku.
- Weryfikacja odbiorcy płatności (VOP) — mechanizm stosowany w nowoczesnych systemach płatniczych, polegający na porównaniu danych odbiorcy z rejestrem przed autoryzacją transferu.
- PSD3 — unijna dyrektywa o usługach płatniczych trzeciej generacji, której przepisy zwiększają wymogi w zakresie bezpieczeństwa transakcji i ochrony konsumentów w strefie SEPA.
- Przelew natychmiastowy — transfer środków między rachunkami bankowymi realizowany w czasie rzeczywistym, bez tradycyjnego okresu rozliczeniowego, typowo w ciągu kilku sekund.
Na podstawie materiałów źródłowych.
