Czym jest Io – ksiezyc Jowisza?
Io to wewnetrzny z czterech galileuszowych ksiezyców Jowisza i jednoczesnie najbardziej wulkanicznie aktywny obiekt w calym Ukladzie Slonecznym. Odkryty przez Galileusza w 1610 roku, Io ma srednice 3643 km i krazy okolo Jowisza w odleglosci 421 700 km z okresem 1,77 doby ziemskiej.
Aktywnosc wulkaniczna Io jest napedzana przez ogrzewanie plywowe: rezonans orbitalny z Europa (1:2) i Ganimedezem (1:4) powoduje cykliczne odksztalcenia wnętrza ksiezyca, generujac ogromy ilosc ciepla. Na powierzchni zidentyfikowano ponad 400 aktywnych wulkanow – gejzery SO2 wyrzucaja material na wysokosc do 500 km, a jeziora lawy osiagaja temperature ponad 1600 st. C. Powierzchnia Io ma charakterystyczne kolorowe wzory: zolte pola siarki, czerwone polimery, biale kondensaty SO2 i czarne stygnace lawy. Io nie posiada kraterow meteorytowych – aktywnosc wulkaniczna pokrywa je na biezaco.
Aktywnosc wulkaniczna Io zostala odkryta przez sonde Voyager 1 w 1979 roku – byl to pierwszy przypadek obserwowanego wulkanizmu poza Ziemia. Pole magnetyczne Jowisza wychwytuje jony z atmosfery Io do torusa plazmowego, bedacego silnym zrodlem radioemisji. Misja Juno w latach 2023-2024 wielokrotnie przeleciala blisko Io, dostarczajac najnowszych danych o jej strukturze i aktywnosci.