Co to jest Wielki Wóz?
Wielki Wóz (ang. Big Dipper) to popularny asteryzm – nieoficjalna figura gwiazdowa – składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd Wielkiej Niedźwiedzicy (Ursa Major), układających się w kształt czerpaka z długą rączką lub wozu z dyszlem. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych wzorów na nocnym niebie, znany w kulturach całego świata pod różnymi nazwami.
Siedem gwiazd Wielkiego Wozu: kadź (czerpak) – Dubhe (alfa UMa, 1,79 mag), Merak (beta, 2,37), Phecda (gamma, 2,44), Megrez (delta, 3,31); rączka – Alioth (epsilon, 1,77, najjaśniejsza), Mizar (zeta, 2,23) z Alkorem (80 UMa, 3,99 – para gołym okiem), Alkaid (eta, 1,86). Wskaźniki Polarne: Dubhe i Merak przedłużone 5x wskazują Gwiazdę Polarną – podstawa orientacji morskiej i lądowej przez tysiąclecia. Pięć spośród siedmiu gwiazd (z wyjątkiem Dubhe i Alkaid) należy do Grupy Ruchu Wielkiej Niedźwiedzicy – dawnej gromady otwartej. Mizar+Alkor: Mizar jest podwójny wizualnie (Mizar A+B, 14,4 arcsec separacji) i spektroskopowo podwójny; Alkor też jest podwójny – łącznie Wielki Wóz ma tu układ sześciogwiazdowy.
Wielki Wóz jest gwiazdozbiorem circumpolarnym z Polski – nie zachodzi pod horyzont przez cały rok. Wiosną Wóz jest odwrócony 'do góry nogami’ wysoko nad Polaris; latem pionowo; jesienią normalnie poziomo; zimą rączka wskazuje w dół. Zasada orientacji: przedłuż łuk rączki do Arktura (Wolarz) – Wiosenny Łuk – dalej do Spiki (Panna). Wielki Wóz jest jednym z elementów flag i herbów (Alaska, flaga stanu Michigan w USA).
