Co to jest gwiazdozbiór Wielkiego Psa?
Wielki Pies (łac. Canis Major) to gwiazdozbiór na południe od Oriona, zawierający Syriusza (alfa Canis Majoris) – najjaśniejszą gwiazdę całego nieba (mag. -1,46). Gwiazdozbiór ma 380 stopni kwadratowych, leży przy Drodze Mlecznej i jest piękny przez lornetkę. Widoczny z Polski zimą, nisko nad horyzontem południowym.
Syriusz (alfa CMa) to podwójna: Syriusz A (A1Vm, mag. -1,46, 8,6 ly) i Syriusz B (biały karzeł DA2, mag. 8,44) – pierwszy odkryty biały karzeł (Alvan Graham Clark, 1862). Syriusz B jest co do masy zbliżony do Słońca (1,02 M_Slonce), lecz rozmiarami przypomina Ziemię – pierwszy bezpośredni dowód na istnienie ekstremalnie gęstych gwiazd. VY Canis Majoris (VY CMa) to jeden z największych znanych czerwonych nadolbrzymów – rozmiary ok. 1300-1900 promieni Słońca (spór w literaturze); gdyby zastąpić Słońce, rozciągałby się za orbitę Saturna lub Jowisza. Gromada otwarta M41 (NGC 2287) – widoczna gołym okiem ok. 4° na południe od Syriusza, piękna przez lornetkę i teleskop (80 gwiazd, odległość 2300 ly). NGC 2362 (’Tau CMa cluster’) to gromada wokół gorącej tau CMa – jedna z najmłodszych gromad (ok. 5 mln lat).
Syriusz był niezwykle ważny w starożytnym Egipcie: heliakalny wschód Syriusza (jego pierwsze pojawienie się o świcie po periodu niewidoczności) oznaczał wylewanie Nilu i początek roku egipskiego. W Starożytnej Grecji i Rzymie 'dni psie’ (dies caniculares) to upalne dni lata, gdy Syriusz wschodzi z słońcem – stąd angielskie 'dog days of summer’. Scyntylacja Syriusza (migotanie barwne) tuż nad horyzontem jest efektowna; często błędnie brana za UFO przez nieświadomych obserwatorów.