Co to jest sztuczny satelita?
Sztuczny satelita to obiekt stworzony przez człowieka umieszczony na orbicie wokół Ziemi lub innego ciała niebieskiego. Od wystrzelenia Sputnika 1 w 1957 roku na orbitę Ziemi wyniesiono ponad 12 000 satelitów, z których kilka tysięcy jest aktywnych. Satelity spełniają kluczowe funkcje w telekomunikacji, nawigacji, meteorologii i obserwacji Ziemi.
Satelity klasyfikuje się według orbity: LEO (Low Earth Orbit, 200-2000 km) – ISS, satelity obserwacyjne, megakonstelacje Starlink/OneWeb; MEO (Medium Earth Orbit, 2000-36 000 km) – systemy nawigacyjne GPS, Galileo, GLONASS; GEO (Geostationary Orbit, 35 786 km) – satelity telekomunikacyjne i meteorologiczne widziane jako nieruchome nad równikiem. Megakonstelacje zrewolucjonizowaly dostep do internetu – Starlink SpaceX (ponad 6000 aktywnych satelitów w 2024 roku) zapewnia internet szerokopasmowy w rejonach bez infrastruktury. Jednak gęste konstelacje LEO poważnie zakłócają astronomię naziemną – jasne smugi satelitów są widoczne na astrozdjęciach. IAU i operatorzy konstelacji pracują nad ograniczeniem odblaskowosci satelitów.
Sztuczne satelity mają bezpośredni wpływ na codzienne życie: GPS w smartfonach i samochodach, sygnały telewizji satelitarnej, monitoring klimatu i katastrof naturalnych, wojskowy wywiad. Zanieczyszczenie orbitalne (debris) to rosnący problem – po katastrofach kolizyjnych (Iridium 33 z Kosmos 2251, 2009) i testach ASAT (chińskie w 2007) na niskiej orbicie kragen tysiące fragmentów. Traktat o przestrzeni kosmicznej (1967) reguluje prawa do przestrzeni orbitalnej, ale rosnąca prywatyzacja kosmosu komplikuje zarządzanie orbitą.