Co to jest szerokość galaktyczna?
Szerokość galaktyczna (b) to jedna ze współrzędnych w galaktycznym układzie współrzędnych, mierząca kątową odległość obiektu astronomicznego od płaszczyzny Galaktyki (Drogi Mlecznej). Równik galaktyczny (b = 0°) pokrywa się z płaszczyzną Drogi Mlecznej; biegun galaktyczny (b = +90° lub -90°) leży prostopadle do niej.
Galaktyczny układ współrzędnych został przyjęty przez Miedzynarodową Unię Astronomiczną w 1959 roku. Centrum układu leży w centrum Galaktyki (kierunek Sgr A*), a płaszczyzna galaktyczna jest zdefiniowana jako środkowa płaszczyzna dysku galaktycznego. Szerokość galaktyczna b mierzona jest od -90° (biegun galaktyczny południowy) przez 0° (równik galaktyczny) do +90° (biegun galaktyczny północny). Gwiazdy blisko równika galaktycznego (niskie |b|) sa objekte silnym pochłanianiem przez pył dysku; przy wysokich wartościach |b| promieniowanie pochłaniające jest minimalne – stad ekstremu dalekiego Wszechświata (kwazary, odległe galaktyki) obserwujemy głównie przy wysokich szerokościach galaktycznych. Współrzędna galaktyczna długości to l (galactic longitude), mierzona wzdłuż równika galaktycznego.
Szerokość galaktyczna ma kluczowe zastosowanie w wielu dziedzinach astronomii: obserwacje kosmicznego tła mikrofalowego (CMB) wymagają odjecia wkładu Drogi Mlecznej silniejszego przy b blisko 0; przeglądy galaktyk (Sloan, 2dF) wykluczają obszary przy niskich |b| z powodu pochłaniania przez pyłowy dysk; model standardowy kosmologiczny uwzglednia różnice absorpcji w zależności od b. Mapa pochłaniania pyłu (mapa Schlegla-Finkbeinera-Davisa, 1998) opisuje absorpcję w pełnym układzie galaktycznym.