Co to jest scyntylacja gwiazd?
Scyntylacja (ang. scintillation) to szybkie, losowe zmiany jasności i barwy gwiazd obserwowane gołym okiem jako migotanie (mruganie), spowodowane załamaniem i interferencją światła w turbulentnej atmosferze ziemskiej. Planety migoczą znacznie mniej niż gwiazdy, co wynika z ich skończonej średnicy kątowej.
Gdy światło gwiazdy – traktowanej jako punkt – przechodzi przez warstwy atmosfery o różnej temperaturze i gęstości, różne części wiązki ulegają różnemu załamaniu. Powoduje to losowe zmiany fazy fali, które na poziomie gruntu sumują się jako zmiany jasności w tempie kilkudziesięciu razy na sekundę. Planety mają mierzalną tarczę kątową (kilka do kilkudziesięciu arcsek), a promieniowanie dochodzące z różnych punktów ich tarczy uśrednia się – stad planety migoczą znacznie słabiej lub wcale. Scyntylacja jest silniejsza przy obserwacjach nisko nad horyzontem (dłuższa droga przez atmosferę) i przy złym seeingu.
Scyntylacja jest główną przeszkodą w osiągnięciu wysokiej rozdzielczości kątowej przez teleskopy naziemne. Nowoczesne teleskopy wielkoformatowe (VLT, Gemini, Keck) stosują systemy optyki adaptywnej, które kompensują scyntylację w czasie rzeczywistym poprzez odkształcanie lustra wtórnego z prędkością kilkuset razy na sekundę. Teleskopy kosmiczne (Hubble, JWST) są całkowicie wolne od scyntylacji. Intensywność scyntylacji mierzy się wskaźnikiem Rytowa – amatorzy używają do oceny warunków skali Antoniadiego.