Co to jest Obłok Barnarda?
Obłok Barnarda (Barnard’s Loop, oznaczenie Sh2-276) to rozległa mgławica emisyjna w kształcie łuku lub pierścienia otaczająca znaczną część gwiazdozbioru Oriona, widoczna wyłącznie na fotografiach długoczasowych z filtrem H-alfa (czerwień 656 nm). Odkryta przez Edwarda Emersona Barnarda (1857-1923) na zdjęciach fotograficznych w latach 1894-1895. Należy do Kompleksu Obłoku Molekularnego Oriona – jednego z najbliższych i najbardziej aktywnych regionów gwiazdotwórczych, leżącego w odległości ok. 400-500 lat świetlnych.
Wymiary Pętli Barnarda: kątowa średnica ok. 10-14 stopni (dla porównania: Księżyc ma 0,5 stopnia) – jest to obiekt ogromny na niebie, choć niewidoczny gołym okiem ani przez standardowy teleskop bez odpowiedniego filtru. Fizyczna średnica wynosi ok. 300 lat świetlnych. Obłok jest pozostałością po wybuchu supernowej (lub kilku supernowyh) sprzed ok. 2-3 mln lat – inna hipoteza wskazuje, że jest rozgrzany przez promieniowanie UV gwiazd OB z pasa Oriona (Alnitak, Alnilam, Mintaka) i stowarzyszenia Orion OB1. Temperatura plazmy: ok. 8000-10 000 K (typowe dla obszaru HII). Na tle Pętli Barnarda świecą inne mgławice Oriona: Mgławica Końskiego Łba (IC 434, pochłaniająca mgławica na tle jasnej IC 434 oświetlanej przez sigma Orionis), Mgławica Płomień (NGC 2024), Mgławica Oriona (M42, M43). Fotografowanie Pętli Barnarda jest popularnym projektem astrofotograficznym: wymaga filtru H-alfa i długich ekspozycji (kilkanaście godzin sumarycznie), ale jest dostępna dla amatorów z refraktorem lub teleskopem Newtonowskim i kamerą CCD/CMOS. Zdjęcia w kolorach wąskopasmowych (H-alfa + OIII + SII, paleta Hubble’a) ukazują złożoną strukturę emisyjną.
Kontekst Kompleksu Oriona: Pętla Barnarda jest częścią rozległego systemu obejmującego: Mgławicę Oriona (M42, odległość ok. 412 pc, gwiazdy Trapezu), chmurę L1641, Obłok Molekularny Oriona A i B, strukturę Lambda Orionis (mgławica wokół lambda Ori), obłoki Lynds, Barnarda. Gaia obserwuje kinematykę setek gwiazd w tym regionie – pozwala odtworzyć historię formowania gwiazd w Orionie i lokalizować dokładne odległości poszczególnych składowych kompleksu. Pętla Barnarda jest jednym z wielu przykładów superpęcherzy (superbubbles) kształtowanych przez masywne gwiazdy i supernowe – podobne struktury widoczne są w Mgławicy Tarantuli (LMC), obłoku molekularnym NGC 604 w M33 i innych galaktykach spiralnych.