Co to jest nowa recydywistyczna?
Nowa recydywistyczna (recurrent nova, RN) to układ podwójny zawierający masywny biały karzeł i towarzyszącą gwiazdę, w którym zaobserwowano co najmniej dwa wybuchy termojądrowe w historii obserwacji. W odróżnieniu od nowej klasycznej (jeden znany wybuch) i nowej karłowatej (wybuchy dyskowe), nowe recydywistyczne mają wybuchy powierzchniowe – jak klasyczne nowe – lecz powtarzające sie co kilka do kilkudziesięciu lat zamiast tysiącleci.
Warunki prowadzące do częstych wybuchów: bardzo masywny biały karzeł (blisko granicy Chandrasekhara 1,4 M_sol) i wysokie tempo akrecji materii od towarzysza. Im wyższa masa białego karła i tempo akrecji, tym mniej materii trzeba nagromadzić przed zapłonem i tym krótszy czas między wybuchami. Znanych jest ok. 10 nowych recydywistycznych: RS Ophiuchi (RSOph) – wybuchy w 1898, 1933, 1958, 1985, 2006, 2021 (co ok. 15-20 lat), prędkość ejecta ok. 5000 km/s; T Coronae Borealis (TCrB) – wybuchy w 1866 i 1946, oczekiwany kolejny ok. 2024-2026, jasnosc maksymalna do +2 mag (widoczna golym okiem); U Scorpii – najszybsze znane wybuchy (co ~10 lat), ejecta 5000-8000 km/s. T CrB to jeden z najbardziej oczekiwanych zjawisk astronomicznych w nadchodzących latach.
Nowe recydywistyczne są kluczowymi kandydatkami na progenitorki supernowych Ia – masywny biały karzeł systematycznie przyrasta w masie (część ejecta opada z powrotem) i może po wielu wybuchach osiągnąć granicę Chandrasekhara. RS Oph po wybuchu w 2006 roku emitowała promieniowanie gamma wykryte przez INTEGRAL i MAGIC – pierwsze wykrycie emisji gamma z nowej, potwierdzające przyśpieszanie cząstek do energii kosmicznych. T Coronae Borealis będzie testem modeli wybuchów termojądrowych gdy eksploduje.