Co to jest gwiazdozbiór Norma?
Norma (łacińska nazwa Norma, dawniej Norma et Regula – węgielnica i linijka) to mały gwiazdozbiór nieba południowego, wprowadzony przez Nicolasa Lacaille’a podczas jego obserwacji z Przylądka Dobrej Nadziei w latach 1751-1752. Upamiętnia narzędzie kreślarskie – węgielnicę (kąt prosty) – podobnie jak sąsiednie gwiazdozbiory Kompas, Cyrkiel i Sześciokąt. Z obszarów Polski jest niewidoczny – leży przy deklinacji -42 do -60 stopni.
Norma leży w jednym z najgęstszych obszarów Drogi Mlecznej w pobliżu centrum Galaktyki – między ramionami Strzelca i Centaura. Mimo małych rozmiarów i braku jasnych gwiazd (alfa Normae = gamma2 Normae, mag +4,02), gwiazdozbiór jest bogaty w obiekty głębokiego nieba: NGC 6087 (gromada otwarta z delta-cefejdą S Normae), NGC 6067 (bogata gromada otwarta w Drodze Mlecznej), NGC 6025, NGC 5946 (gromada kulista). Ramie Normae (Norma Arm) to jedno z ramion spiralnych Drogi Mlecznej, identyfikowane przez radioastronomów w emisji HI. Mgławica mrówki (Mz 3) – spektakularna mgławica bipolarna – leży w sąsiednim gwiazdozbiorze, ale blisko granicy Normy.
W gwiazdozbiorze Norma leży Abell 3627 – jedno z najbardziej masywnych skupisk galaktyk w lokalnym Wszechświecie, znane jako Gromada Normy. Leży w odległości ok. 220 mln al i jest centrum silnego przyciągania grawitacyjnego zwanego Wielkim Atraktorem. Badanie Gromady Normy przez obserwacje rentgenowskie (XMM-Newton, Chandra) pozwala mierzyć ciemną materię i dynamikę superstruktury kosmicznej.