Co to jest noc astronomiczna?
Noc astronomiczna (astronomical twilight) to okres, gdy Słońce jest poniżej 18 stopni pod horyzontem i niebo osiąga maksymalną ciemność dostępną w danym miejscu – rozproszone świato słoneczne przestaje wpływać na tło nieba. Wyróżnia się trzy stopnie zmierzchu: cywilny (Słońce od 0 do -6 stopni – jasno, wszystko widoczne bez latarki), żeglarski (-6 do -12 stopni – widoczny horyzont, orientacja na morzu, gwiazdy 1. wielkości), astronomiczny (-12 do -18 stopni – niebo prawie ciemne), a noc astronomiczna zaczyna sie po przekroczeniu -18 stopni.
Noc astronomiczna jest kluczowa dla obserwacji astronomicznych: dopiero wtedy tlo nieba jest wystarczająco ciemne, by obserwować słabe obiekty – mgławice, galaktyki, komety i gwiazdy poniżej 6 mag. W Polsce noc astronomiczna w lecie (czerwiec-lipiec) nie zachodzi w ogóle dla wielu szerokosci geograficznych powyżej 50 stopni – Słońce nie schodzi pod -18 stopni przez kilka tygodni wokol przesilenia letniego. W Krakowie (ok. 50 stopni N) w czerwcu Słońce dochodzi jedynie do ok. -16 stopni. W okolicach przesilenia zimowego noc astronomiczna trwa powyżej 10 godzin. Termin noc astronomiczna to nie to samo co noc polarna (arktyczna) – ta ostatnia to po prostu noc w której Słońce nie wschodzi.
Obliczanie czasu początku i końca nocy astronomicznej jest konieczne do planowania sesji obserwacyjnych. Programy takie jak Stellarium, Sky Safari czy aplikacja Darkness Calculator pozwalają wyznaczić czasy dla dowolnej lokalizacji i daty. Obserwatoria zawodowe buduje się tam, gdzie ilość godzin nocy astronomicznej jest maksymalna (Atacama, Hawaje, Teneryfa – tysiące godzin rocznie przy zerowym zmierzchu nocy). W Polsce dobra lokalizacja daje ok. 1800-2000 godzin nocy astronomicznej rocznie przy niskim zanieczyszczeniu swiatlem.