Co to jest meteoryt?
Meteoryt to fragment materii kosmicznej – asteroidy, komety, Księżyca lub Marsa – który przetrwał przejście przez atmosferę Ziemi i dotarł do jej powierzchni. W odróżnieniu od meteoroidu (ciała w przestrzeni) i meteoru (zjawiska świetlnego w atmosferze), meteoryt jest fizycznym obiektem leżącym na powierzchni planety, możliwym do zebrania i zbadania w laboratorium.
Meteoryty dzielą się na trzy główne typy: kamienne (94% znalezisk) – chondryty (prymitywne, zawierają chondruły – pierwotne kuliste agregaty krzemianowe, najstarsze skały Układu Słonecznego) i achondryty (skały magmowe z ciał zróżnicowanych, w tym SNC z Marsa i HED z Westy), żelazne (5% – stop żelaza z niklem, rdzenie rozbitych planetezymali) i żelazno-kamienne (1% – pallasyty z piękną oliwinową mozaiką i mezosyderyty). Najstarsze chondryty węglisty (CV, CI) mają wiek 4,5682 mld lat – wiek Układu Słonecznego. Słynne meteoryty: ALH 84001 (Mars, zawiera kontrowersyjne struktury interpretowane jako ślady biologiczne), Allende (CV3, 1969, Meksyk, 2 tony), Hoba (największy znany meteoryt, 60 ton, Namibia), Chelyabinsk (2013, ok. 10 000 fragmentów).
Meteoryty są nieocenionymi próbkami Układu Słonecznego – jedynymi skałami spoza Ziemi (poza próbkami Apollo i misji kosmicznych), które można badać w laboratorium. Analiza izotopów radioaktywnych (Pb-Pb, Al-Mg) pozwala datować z precyzją 1-2 mln lat. Polska posiada udokumentowane znaleziska meteorytów, m.in. Morasko (żelazny, lej uderzeniowy koło Poznania), Łowicz i inne.