Czym jest lunonauta?
Lunonauta (lunarnaut, z łac. luna – Księżyc i gr. nautes – żeglarz) to astronauta, który wylądował na powierzchni Księżyca i poruszał się po niej – w odróżnieniu od astronautów, którzy okrążali Księżyc na orbicie (jak np. Michael Collins podczas Apollo 11) lub nigdy nie opuścili pojazdu. Dotychczas tylko 12 astronautów – wszyscy obywatele USA, wszyscy mężczyźni – osiągnęło status lunonauty w ramach programu Apollo (1969-1972).
Lista lunonautów chronologicznie: Neil Armstrong i Buzz Aldrin (Apollo 11, 20 lipca 1969 – pierwsze lądowanie, Morze Spokoju), Pete Conrad i Alan Bean (Apollo 12, 1969, Ocean Burz), Alan Shepard i Edgar Mitchell (Apollo 14, 1971, okolice Fra Mauro – Shepard jako najstarszy lunonaut, 47 lat), David Scott i James Irwin (Apollo 15, 1971 – pierwsze użycie Lunar Roving Vehicle), John Young i Charles Duke (Apollo 16, 1972, Wyżyna Kartezjańska), Eugene Cernan i Harrison Schmitt (Apollo 17, grudzień 1972 – Schmitt jedyny geolog na Księżycu; Cernan ostatni człowiek na Księżycu). Całkowity czas eksploracji Księżyca to ok. 80 godzin chodzenia, 382 kg zebranych próbek, dystans przejechany: ok. 90 km.
Program Artemis NASA (2024+) ma na celu powrót człowieka na Księżyc – misja Artemis III planuje lądowanie w rejonie bieguna południowego z udziałem pierwszej kobiety i pierwszego człowieka niebiałorasowego. Chińskie plany CNSA zakładają załogowy przyląd przed 2030 rokiem. Nowi lunonautowie dołączą wkrótce do ekskluzywnej dwunastki.