Lutnia

Co to jest gwiazdozbiór Lutnia?

Lutnia (łacińska nazwa Lyra) to mały gwiazdozbiór północnego nieba, jeden z 48 gwiazdozbiorów Ptolemeusza, widoczny przez cały rok z Polski jako gwiazdozbiór półbiegunowy. Mimo małych rozmiarów jest łatwo rozpoznawalny dzięki Wedze – czwartej najjaśniejszej gwieździe całego nieba (mag 0,03, odległość 25 al). Wega tworzy razem z Denebem (Łabędź) i Altairem (Orzeł) asteryzm Trójkąta Letniego, widoczny nad Polską od wiosny do jesieni.

Wega (alfa Lyrae) jest szybko rotującą gwiazdą A0, spłaszczoną od biegunów – na równiku ma promień o 19% większy niż przy biegunach. W 12 000 roku n.e. będzie Gwiazdą Polarną ze względu na precesję osi Ziemi. Beta Lyrae (Sheliak) to model układu podwójnego ciasnego z akrecją masy – jasność zmienia się od 3,3 do 4,4 mag z okresem 12,9 doby. Delta2 Lyrae to półkrólista gwiazda M, zmienna o małej amplitudzie. Najsławniejszym obiektem Lutni jest Mgławica Pierścień (M57, NGC 6720) – mgławica planetarna tworząca pierścień dymu z jasną gwiazdą centralną w środku, w odległości ok. 2300 al. M56 to sferyczna kula gwiazd (gromada kulista).

W mitologii greckiej Lyra to lira Orfeusza – po jego śmierci bogowie umieścili instrument na niebie. Lutnia jest jednym z najłatwiejszych do zlokalizowania gwiazdozbiorów – wystarczy znaleźć Wegę i obejrzeć okolicę. Wega służyła jako wzorzec zerowej jasności fotograficznej przez wiele dziesięcioleci, zanim odkryto, że ma drobne zanieczyszczenie promieniowaniem podczerwonym z dysku pyłu.