Co to jest gwiazdozbiór Lisek?
Lisek (łacińska nazwa Vulpecula, 'mały lis’) to mały gwiazdozbiór północnego nieba wprowadzony przez Jana Heweliusza w 1690 roku. Leży między gwiazdozbiorami Orła, Strzały, Delfinki i Liry. Jest trudny do zidentyfikowania – nie ma wyrazistego wzoru, a najjaśniejsza gwiazda Anser (alfa Vulpeculae) ma tylko ok. 4,4 mag. Mimo niepozornego wyglądu, jest siedzibem ważnych obiektów astronomicznych.
Najważniejszym obiektem w Lisku jest Mgławica Hantle (M27, NGC 6853) – mgławica planetarna odkryta przez Charlesa Messiera w 1764 roku jako pierwsza tego typu, w odległości ok. 1360 lat świetlnych, z jasnością ok. 7,5 mag (widoczna przez lornetkę). Kształt 'hantle’ (dwóch balonów) jest wynikiem wyrzucenia zewnętrznych warstw przez gwiazdę AGB; w centrum widoczna jest gwiazda centralna 13,5 mag. W Lisku leżą też galaktyka NGC 7052 i gromady otwarte: Brocchi’s Cluster (Coat Hanger, Wieszak) – asteryzm 10 gwiazd tworzących wieszak na ubrania, łatwo widoczny przez lornetkę.
Historia Liska wiąże się z przełomowym odkryciem: w 1967 roku Jocelyn Bell i Anthony Hewish odkryli w tym gwiazdozbiorze pierwszego pulsara radiowego (PSR B1919+21) – regularny sygnał radiowy o okresie 1,337 sekundy był tak precyzyjny, że początkowo przypisano go cywilizacji pozaziemskiej (nazwa 'LGM-1′, Little Green Man). Odkrycie okazało się szybko rotującą gwiazdą neutronową i przyniosło Hewishowi Nagrodę Nobla w 1974 roku.