Co to jest impaktyt?
Impaktyt to skala lub material skalny powstaly wskutek ekstremalnie wysokich temperatur i cisnien generowanych przez uderzenie meteorytowe. Jest bezposrednim geologicznym dowodem dawnych uderzen kosmicznych i nalezy do najrzadszych materialow skalnych na Ziemi.
Impaktyty dzielimy na kilka typow: tektyt (calkowicie stopiony material wyrzucony z krateru, znajdowany daleko od miejsca uderzenia), szuwitryt (suevit – brekcia z fragmentami stopionych i niestopionej skaly) oraz szklo uderzeniowe. Charakterystyczna cecha impaktytow jest obecnosc mineralow polimorficznych wysokiego cisnienia: stiszowit i coesyt (odmiany SiO2 tworzace sie wylacznie przy cisnieniu ponad 2 GPa) oraz planar deformation features (PDFs) w krysztalach kwarcu. Obecnosc tych mineralow jest standardowym kryterium identyfikacji struktur impaktowych.
Najslynniejsze impaktyty to moldawity (szklo z krateru Ries, wiek 15 mln lat, znajdowane w Czechach i Niemczech), libijskie szklo pustynne z Sahary (wiek 29 mln lat – paciorek z tego szkla znaleziono w grobowcu Tutanchamona) oraz australyty. Na Ksiezycu impaktyty zbierali astronauci misji Apollo.