Co to jest impakt w astronomii?
Impakt to zderzenie ciala kosmicznego (meteorytu, asteroidy lub komety) z powierzchnia planety lub innego ciala niebieskiego, w wyniku ktorego powstaje krater impaktowy. Energia zderzenia moze byc tak olbrzymia, ze prowadzi do masowych wymarc gatunkow lub trwalych zmian klimatu planety.
Na Ziemi zidentyfikowano ponad 190 potwierdzonych kraterow impaktowych, w tym Chicxulub w Meksyku (srednica 180 km, wiek 66 mln lat), powstaly w wyniku uderzenia asteroidy o srednicy ok. 10 km – co spowodowalo wymieranie dinozaurow. Kratery rozpoznajemy po centralnym wzniesieniu, systemach szczelin radialnych, obecnosci impaktytu i kwarcu stopieniowego. Na Ksiezycu kratery zachowaly sie przez miliardy lat – brak atmosfery i aktywnosci tektonicznej nie niszczy ich powierzchni.
Aktywne programy obrony planetarnej (NASA DART, ESA Hera) opracowuja metody odchylania trajektorii niebezpiecznych asteroid. Misja DART w 2022 roku z powodzeniem zmienila orbite asteroidy Dimorphos poprzez kinetyczne zderzenie. W Polsce na Morasku kolo Poznania istnieje skupisko malych kraterow powstalych po uderzeniu meteorytu zelaznego ok. 5000 lat temu.