Co to jest ekwinokcjum?
Ekwinokcjum (równonoc) to jedna z dwóch chwil w roku, gdy Słońce przechodzi przez punkt przecięcia ekliptyki z równikiem niebieskim, a długość dnia i nocy jest (w przybliżeniu) równa – po ok. 12 godzin każda. Słowo pochodzi od łacińskich aequus (równy) i nox (noc).
Ekwinokcjum wiosenne (punkt Barana, symbol ♈) przypada ok. 20 marca i wyznacza początek astronomicznej wiosny na półkuli północnej – Słońce przechodzi wtedy z półkuli południowej na północną. Ekwinokcjum jesienne (punkt Wagi) przypada ok. 22-23 września. Ekwinokcjum wiosenne ma szczególne znaczenie: wyznacza punkt zerowy rektascensji (0h) w równikowym układzie współrzędnych niebieskich oraz jest podstawą obliczeń daty Wielkanocy (pierwsza niedziela po pierwszej pełni po wiosennym ekwinokcjum).
Dokładna równość dnia i nocy nie następuje dokładnie w dniu ekwinokcjum – ze względu na refrakcję atmosferyczną (która „unosi” tarczę Słońca ponad horyzont nawet gdy matematycznie jest już poniżej) i fakt, że obserwujemy środek tarczy słonecznej, a nie jej brzeg. Precesja osi Ziemi sprawia, że punkt wiosennego ekwinokcjum przesuwa się wzdłuż ekliptyki co ok. 25 772 lat (pełny obrót), co powoduje stopniowe rozbieżności między kalendarzem tropikalnym a gwiazdowym.