Co to jest zorza polarna?
Zorza polarna (aurora borealis) to świecące zjawisko atmosferyczne na północnej półkuli Ziemi, powstające w wyniku zderzenia naładowanych cząstek wiatru słonecznego z cząsteczkami gazów atmosferycznych na wysokości 80-300 km, wzdłuż linii pola magnetycznego Ziemi. Zjawisko analogiczne na półkuli południowej nosi nazwę zorza australna (aurora australis). Obydwie łącznie określamy jako zorza polarna lub aurora.
Mechanizm: cząstki wiatru słonecznego (głównie elektrony i protony) są wychwytywane przez ziemskie pole magnetyczne i kierowane wzdłuż linii pola ku biegunom. Zderzając się z atomami azotu i tlenu w jonosferze, wzbudzają je na wyższe poziomy energetyczne; powrót do stanu podstawowego emituje fotony o charakterystycznych barwach. Kolor zależy od gazu i wysokości: zielona (tlen na ok. 100-150 km, najczęstsza), czerwona (tlen na wyższych pułapach, >200 km), niebieska i fioletowa (azot, rzadza). Aktywność zorzy jest ściśle związana z aktywnością słoneczną – cyklem 11-letnim plam słonecznych; maksima zorzy przypadają na okresy bliskie maksimum aktywności słonecznej. Strefa auroralna (auroral zone) obejmuje szerokości geograficzne 65-72 stopni, lecz podczas silnych burz geomagnetycznych (Kp>7) zorza widoczna jest nawet z Polski.
Zorza polarna jest jednym z najbardziej poszukiwanych zjawisk przez fotografów przyrody i turystów. Do prognozowania zorzy używa się indeksu Kp (0-9) i alertów NOAA/SpaceWeather. Z Polski zorza widoczna jest kilka razy w roku przy silnych burzach magnetycznych, zwłaszcza w okolicach maksimum słonecznego. Najlepsze miejsca obserwacji to Islandia, Norwegia (Tromsø), Finlandia i Kanada.