Co to jest zewnętrzna planeta?
Zewnętrzna planeta (ang. outer planet, superior planet) to planeta Układu Słonecznego o orbicie większej niż orbita Ziemi wokół Słońca – czyli Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. Termin bywa używany zamiennie z pojęciem 'planeta górna’, choć 'zewnętrzna’ odnosi się bardziej do planet za pasem asteroid (Jowisz, Saturn, Uran, Neptun). Ich konfiguracje obserwacyjne różnią się zasadniczo od planet wewnętrznych (Merkurego i Wenus).
Konfiguracje zewnętrznych planet: koniunkcja – planeta za Słońcem, niewidoczna; kwadra – planeta w bok od Słońca (odległość kątowa 90 stopni); opozycja – planeta naprzeciw Słońca, widoczna całą noc, w maksymalnej jasności i największa kątowo – najlepszy czas do obserwacji. Okres synodyczny (czas między opozycjami) zależy od różnicy prędkości orbitalnych Ziemi i planety: Mars 2 lata 50 dni, Jowisz 13 miesięcy, Saturn 12,5 miesiąca, Uran i Neptun ok. 12,1 miesiąca. Fazy: zewnętrzne planety nie wykazują faz sierpa jak Merkury czy Wenus (obserwator Ziemi nie widzi ich od strony nieoświetlonej) – Jowisz, Saturn wykazują maximalne tarczę gibbous (ok. 90-100% oświetlenia). Mars jest wyjątkiem – podczas kwadry ma wyraźną fazę gibbous z deficytem ok. 15-20%.
Zewnętrzne gazowe olbrzymy (Jowisz, Saturn) są najpiękniejszymi celami obserwacyjnymi dla teleskopów amatorskich: pasy chmur Jowisza widoczne już przez 60 mm refraktor; pierścienie Saturna przez 70-80 mm; księżyce Galileuszowe przez lornetkę. Mars w opozycji co 2 lata jest atrakcyjny przez kilka tygodni, gdy tarcza ma 14-25 arcsec. Uran i Neptun wymagają teleskopu min. 80-100 mm do ukazania tarczy.