Co to jest zerowy ciąg główny (ZAMS)?
Zerowy ciąg główny (ang. Zero Age Main Sequence, ZAMS) to miejsce na diagramie Hertzsprunga-Russella (HR), w którym gwiazda pojawia się po raz pierwszy po zakończeniu fazy protokształtowania, gdy rdzeń właśnie zapoczątkowuje stabilną fuzję wodoru w hel (reakcja p-p lub CNO). ZAMS reprezentuje stan gwiazdy przy zerowym wieku ciągu głównego – punkt startowy ewolucji gwiazdowej.
Gwiazda osiąga ZAMS, gdy: ciśnienie radiacyjne i termiczne w pełni równoważy grawitację; fuzja jądrowa w rdzeniu jest jedynym źródłem energii; skład chemiczny jest jeszcze pierwotny (ok. 70% H, 28% He, 2% metale). Pozycja gwiazdy na ZAMS zależy wyłącznie od jej masy (i w niewielkim stopniu od metaliczności). Ciąg główny jest wąski i dobrze zdefiniowany na diagramie HR właśnie dlatego, że skład chemiczny gwiazd ZAMS jest podobny. W miarę ewolucji gwiazda stopniowo odchyla się od ZAMS ku górze i w prawo (zwiększa jasność i chłodnieje), aż po wyczerpaniu wodoru w rdzeniu opuszcza ciąg główny. Czas przebywania na ciągu głównym (lifetime): Słońce – ok. 10 mld lat; gwiazda 10 mas Słońca – ok. 20 mln lat; gwiazda 0,1 masy Słońca – setki miliardów lat.
ZAMS jest ważnym punktem odniesienia w astrofizyce: wyznaczanie wieku gromad gwiezdnych metodą turn-off point (punkt odejścia od ciągu głównego – im masywniejsze gwiazdy jeszcze na ciągu, tym młodsza gromada). ZAMS kalibruje modele ewolucji gwiazdowej – zgodność modeli z obserwowanym ZAMS w gromadach to test modeli wewnętrznej budowy gwiazd.