Żagiel

Co to jest gwiazdozbiór Żagla?

Żagiel (łac. Vela) to rozległy gwiazdozbiór na południowym niebie (500 stopni kwadratowych), będący częścią dawnego olbrzymiego gwiazdozbioru Argo Navis (Okręt Argonautów), podzielonego przez Lacaille’a w 1752 roku na cztery mniejsze: Żagiel (Vela), Stępka (Carina), Rufę (Puppis) i Kompas (Pyxis). Zawiera jeden z najbardziej spektakularnych obiektów radioastronomicznych – Mgławicę Vela i pulsara Vela.

Żagiel nie ma gwiazdy oznaczonej alfa ani beta – przeszły one do Stępki przy podziale Argo. Gamma Velorum (Regor) to najjaśniejsza gwiazda, mag. 1,83, a zarazem najjaśniejsza znana gwiazda Wolf-Rayette (WR 11) widoczna gołym okiem – układ podwójny z gorącą gwiazdą WR + gwiazdą O. Mgławica Vela (Vela SNR) to rozległa pozostałość po supernowej, która eksplodowała ok. 11 000 lat temu, zajmująca kilkadziesiąt stopni na niebie; zawiera Pulsar Vela (PSR J0835-4510) – jeden z najjaśniejszych źródeł rentgenowskich i radioowych na niebie, rotujący 11 razy na sekundę. Gromada otwarta IC 2391 (Omicron Velorum Cluster) to jedna z bliższych gromad otwartych (ok. 479 ly).

Żagiel jest niewidoczny z Polski – leży na deklinacjach od -37 do -57 stopni. Dla obserwatorów z półkuli południowej jest jednym z najbogatszych rejonów Drogi Mlecznej. Gwiazda Wolf-Rayette gamma Vel jest rzadkim przykładem tej egzotycznej klasy obiektów widocznym gołym okiem, a Mgławica Vela jest dowodem kosmicznej przemocy – eksplozji supernowej uchwalonej przez wieki obserwacji w różnych długościach fal.