Co to jest Wielka Mgławica Oriona?
Wielka Mgławica Oriona (M42, NGC 1976) to najbliższy Ziemi obszerny region tworzenia gwiazd, odległy ok. 1344 lata świetlnych w gwiazdozbiorze Oriona. Jest widoczna gołym okiem jako 'rozmyta gwiazda’ w Mieczu Oriona (środkowy z trzech obiektów poniżej Pasa Oriona) i jest jednym z najpiękniejszych i najczęściej fotografowanych obiektów głębokiego nieba, dostępnym przez każdą lornetkę i teleskop.
M42 to typowy obszar H II – obłok zjonizowanego gazu wodorowego oświetlanego i jonizowanego przez gorące młode gwiazdy Trapez (Theta Orionis C, B, A, D – cztery masywne gwiazdy O i B w sercu mgławicy). Mgławica ma kąt ok. 1° x 1° (dwa razy tarcza Księżyca) i świeci w liniach H-alfa (czerwona), [OIII] (zielonkawa) i H-beta. Gromada Orion Nebula Cluster (ONC) zawiera ok. 2000 młodych gwiazd w otuleniu mgławicy; wiele z nich otoczonych jest dyskami protoplanetarnymi (proplyds) widocznymi przez HST jako ciemne sylwetki na tle jasnej mgławicy. De Mairan’s Nebula (M43) to mniejszy płat mgławicy przy M42, oddzielony ciemnym pasem. JWST ukazał w M42 (grudzień 2022) niezwykłe szczegóły: setki dysków protoplanetarnych, wielokrotne układy gwiazdowe i pierwsze wykrycie wolnych planet (Jupiter Mass Binary Objects – JuMBOs) – par swobodnie dryfujących obiektów o masach Jowisza niezwiązanych z żadną gwiazdą.
M42 jest priorytetem każdego sezonu zimowego obserwacji – góruje wysoko nad horyzontem południowym Polski w grudniu i grudniu-lutym. Nawet przez mały teleskop 60-80 mm Trapez jest rozdzielony na 4 komponenty, a mgławica widoczna jako zielonkawa mgiełka. Fotografia z krótką ekspozycją (5-15 sekund nietrackowanym teleskopem lub statywem) już rejestruje M42.