Co to jest gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy?
Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Major) to trzeci co do wielkości gwiazdozbiór nieba (1280 stopni kwadratowych), widoczny z całej Polski przez cały rok jako gwiazdozbiór okołobiegunowy. Zawiera słynny asteryzm Wielki Wóz – siedem jasnych gwiazd tworzących kształt wozu z dyszlem, jeden z najbardziej rozpoznawalnych wzorów na niebie. Dwie skrajne gwiazdy Wozu (Dubhe i Merak) wskazują na Gwiazdę Polarną.
Najjaśniejsza gwiazda to Alioth (epsilon UMa, mag. 1,77), choć najsłynniejsza to Mizar (zeta UMa) – pierwsza gwiazda podwójna rozdzielona przez teleskop (1617) i para wizualna z gołym okiem (Mizar + Alkor, 'koń i jeździec’). Wielka Niedźwiedzica jest bogata w galaktyki: M81 (Bode’s Galaxy, spiralna, 12 mln ly) i M82 (Cygara Galaxy, starburst, 12 mln ly) to para oddziałujących galaktyk piękna przez małe teleskopy; M97 (Mgławica Sowa) to planetarna mgławica; M101 (Wiatraczek, Pinwheel Galaxy) to rozległa spirala od strony od M81/M82. Ruch własny gwiazd: pięć z siedmiu gwiazd Wozu należy do Grupy Ruchu Wielkiej Niedźwiedzicy (Moving Group) – mają wspólny ruch własny wskazujący wspólne pochodzenie jako gromada otwarta w przeszłości.
Wielka Niedźwiedzica jest gwiazdozbiorem kluczowym dla orientacji na niebie – jako gwiazdozbiór okołobiegunowy nie zachodzi nad Polską i jest widoczny przez całą noc przez cały rok. Wskazywanie Gwiazdy Polarnej przez Dubhe i Merak (linia przedłużona pięciokrotnie) to podstawowa technika orientacji dla początkujących obserwatorów i żeglarzy. Mitologicznie Wielka Niedźwiedzica to nimfa Kallisto zamieniona przez Zeusa w niedźwiedzicę i umieszczona na niebie.