Polski startup Scanway z Wrocławia dołączył w 2025 roku do grona partnerów Jet Propulsion Laboratory (JPL) NASA — jednego z najbardziej prestiżowych ośrodków badań kosmicznych na świecie. To nie jest tylko marketingowy sukces: oznacza, że polsko skonstruowane systemy wizyjne do inspekcji satelitów mogą trafić do misji, które dotąd były domeną wyłącznie największych kosmicznych potęg. Dla polskiego sektora kosmicznego to punkt zwrotny, który trudno przecenić.
Kim jest Scanway i co ich wyróżnia?
Scanway to wrocławska spółka założona w 2018 roku, specjalizująca się w budowie systemów wizyjnych i kamer satelitarnych przeznaczonych do inspekcji obiektów w przestrzeni kosmicznej. Firma dostarcza kompaktowe, odporne na promieniowanie kosmiczne kamery zdolne do pracy w ekstremalnych warunkach na orbicie okołoziemskiej i dalej.
Technologia Scanway koncentruje się na tzw. proximity operations, czyli manewrach zbliżeniowych między statkami kosmicznymi — systemach, które pozwalają jednemu satelicie obserwować, oceniać stan techniczny i śledzić drugi obiekt z odległości kilku do kilkudziesięciu metrów. Tego rodzaju zdolności są kluczowe dla misji inspekcyjnych, naprawczych i służących usuwaniu kosmicznych śmieci.
Do 2025 roku firma zrealizowała kilka demonstracji technologicznych na orbicie, a jej kamery leciały m.in. na pokładzie małych satelitów klasy CubeSat i microsatelite. Doświadczenia zdobyte podczas tych misji stały się przepustką do rozmów z JPL NASA.
Co oznacza współpraca z JPL NASA?
Jet Propulsion Laboratory to federalne centrum badań i rozwoju zarządzane przez California Institute of Technology (Caltech) na zlecenie NASA — instytucja odpowiedzialna m.in. za misje łazików marsjańskich, sondy Voyager i teleskop kosmiczny Europa Clipper. Nawiązanie formalnej współpracy z JPL przez polską firmę to zdarzenie bez precedensu w historii krajowego przemysłu kosmicznego.
Współpraca zakłada wymianę wiedzy inżynierskiej i wspólne prace nad zastosowaniem systemów wizyjnych Scanway w kontekście misji wymagających precyzyjnej inspekcji statków kosmicznych. Według wstępnych informacji z 2025 roku, zakres obejmuje testowanie kamer w środowiskach symulujących warunki głębokiej przestrzeni kosmicznej oraz integrację algorytmów computer vision z oprogramowaniem nawigacyjnym JPL.
Dla JPL partnerstwo z zewnętrznymi dostawcami technologii nie jest nowością — laboratorium od dekad współpracuje z setkami firm z całego świata. Jednak wejście polskiego podmiotu do tego ekosystemu sygnalizuje, że europejski sektor kosmiczny — w tym Polska — dojrzał do roli nie tylko podwykonawcy, ale pełnoprawnego partnera technologicznego.
Redakcja IWD Partner: Łatwo przejść obok tej informacji jako kolejnego komunikatu PR. Ale warto spojrzeć szerzej: JPL to instytucja, która wysyła sondy poza Układ Słoneczny i zarządza misjami wartymi miliardy dolarów — i właśnie ta instytucja zdecydowała, że wrocławska firma ma coś, czego potrzebuje. To mówi więcej o polskim potencjale kosmicznym niż jakikolwiek raport rządowy. Pytanie brzmi: czy polska polityka przemysłowa jest gotowa skalować takie sukcesy, zanim zrobią to Niemcy lub Francja?
Jak działają systemy wizyjne Scanway?
Kamery Scanway opierają się na detektorach CMOS odpornych na promieniowanie jonizujące, projektowanych zgodnie ze standardami space-grade. Każdy detektor przechodzi testy odporności na dawkę promieniowania przekraczającą 30 krad (kilo-radów) — wartość typowa dla misji na niskiej orbicie okołoziemskiej trwających kilka lat.
Sercem systemu jest nie tylko matryca, ale zintegrowany FPGA (Field-Programmable Gate Array) odpowiedzialny za przetwarzanie obrazu w czasie rzeczywistym bezpośrednio na pokładzie satelity. Taka architektura redukuje ilość danych przesyłanych na Ziemię — zamiast surowych klatek, system wysyła gotowe wyniki analizy: wykryte krawędzie, punkty charakterystyczne, wektory ruchu obiektu.
W praktyce kamera Scanway może śledzić inny satelita podczas manewru zbliżeniowego z dokładnością rzędu kilku centymetrów kątowych, co przy odległości 10 metrów przekłada się na rozdzielczość pozycyjną lepszą niż 2 centymetry. To poziom precyzji wymagany przy operacjach dokowania i inspekcji uszkodzeń powierzchni.
Algorytmy i inteligencja pokładowa
Scanway integruje w swoich systemach algorytmy oparte na głębokim uczeniu maszynowym — sieci neuronowe zdolne do identyfikacji anomalii na powierzchni statku kosmicznego bez konieczności przesyłania każdej klatki do kontroli naziemnej. Takie podejście jest niezbędne w misjach z dużymi opóźnieniami sygnału, na przykład przy inspekcji obiektów w pobliżu Księżyca czy na orbitach wysoce eliptycznych.
Algorytmy były trenowane na danych syntetycznych generowanych w symulacjach 3D, a następnie walidowane w komorach próżniowych i na rzeczywistych danych orbitalnych z poprzednich misji demonstracyjnych firmy. Według danych Scanway z 2024 roku, skuteczność wykrywania uszkodzeń paneli słonecznych w warunkach laboratoryjnych przekroczyła 94 procent.
Dlaczego inspekcja satelitów staje się priorytetem branży?
Liczba aktywnych satelitów na orbicie przekroczyła w 2025 roku 10 000 obiektów — dane Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) mówią o ponad 36 500 fragmentach kosmicznych debris śledzonych regularnie. Przy takim zagęszczeniu orbity zdolność do inspekcji i naprawy satelitów na miejscu staje się kwestią przetrwania infrastruktury kosmicznej, a nie luksusem.
Programy takie jak OSAM-1 (On-orbit Servicing, Assembly, and Manufacturing 1) NASA czy europejski ClearSpace-1 ESA pokazują, że agencje kosmiczne inwestują dziesiątki milionów dolarów w technologie obsługi satelitów na orbicie. Rynek ten, według prognoz firmy analitycznej Northern Sky Research z 2024 roku, może być wart ponad 4,5 miliarda dolarów do 2030 roku.
Scanway trafia w ten trend z technologią gotową do zastosowania — nie z prototypem na papierze, lecz z systemami, które leciały już w kosmosie. Współpraca z JPL otwiera dostęp do ekosystemu misji, w których inspekcja orbitalna będzie centralnym elementem architektury operacyjnej.
Dlaczego współpraca Scanway z JPL NASA ma znaczenie?
Polski sektor kosmiczny zatrudnia dziś ponad 4 000 specjalistów i generuje przychody rzędu 400 milionów euro rocznie — dane Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) z raportu za 2023 rok. To wciąż niewielki ułamek europejskiego rynku, ale tempo wzrostu przekracza średnią kontynentalną. Sukces Scanway w dotarciu do JPL NASA pokazuje konkretną ścieżkę skalowania: specjalizacja w niszowej, wysokoprecyzyjnej technologii zamiast konkurowania z gigantami w masowej produkcji.
Dla nauki i technologii kosmicznej implikacje są równie poważne. Jeśli systemy Scanway zostaną zakwalifikowane do misji JPL — co według wstępnych danych z 2025 roku jest celem wieloletniego porozumienia — polskie kamery mogą znaleźć się na statkach kosmicznych operujących w pobliżu Księżyca, Marsa lub wśród asteroid. To oznaczałoby, że polsko-zaprojektowany instrument naukowy po raz pierwszy stałby się integralną częścią flagowej misji eksploracyjnej NASA, a nie jedynie ładunkiem demonstracyjnym.
Efekt pośredni dla polskiego ekosystemu startupów kosmicznych może być nie mniejszy: reputacja wypracowana przez Scanway obniża próg wiarygodności dla kolejnych polskich firm starających się o kontrakty z agencjami tier-1.
Powiązane pojęcia ze słownika astronomicznego
- Proximity operations (operacje zbliżeniowe) — manewr, podczas którego jeden statek kosmiczny zbliża się kontrolowanie do drugiego obiektu na dystans kilku do kilkudziesięciu metrów w celu inspekcji, dokowania lub serwisowania.
- Space debris (kosmiczne śmieci) — nieaktywne fragmenty satelitów, rakiet i ich części krążące na orbicie okołoziemskiej, stanowiące zagrożenie kolizyjne dla aktywnych misji.
- FPGA (Field-Programmable Gate Array) — programowalny układ scalony zdolny do przetwarzania danych w czasie rzeczywistym, powszechnie stosowany w elektronice satelitarnej ze względu na odporność na promieniowanie i niskie pobory mocy.
- On-orbit servicing (obsługa na orbicie) — zbiór operacji wykonywanych na satelicie znajdującym się na orbicie, obejmujących naprawy, uzupełnianie paliwa i wymianę komponentów bez konieczności deorbitacji.
- Computer vision (wizja komputerowa) — dziedzina sztucznej inteligencji zajmująca się automatyczną analizą i interpretacją obrazów przez systemy komputerowe, kluczowa dla autonomicznych systemów nawigacji i inspekcji satelitarnej.
Na podstawie materiałów źródłowych.
