Co to jest Wega?
Wega (alfa Lyrae) to najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności na całym niebie (mag. 0,03) i najjaśniejsza gwiazda letniego nieba północnego. Jest odległa ok. 25 lat świetlnych, biała gwiazda ciągu głównego klasy A0Va. Jest jedną z kluczowych gwiazd astrometrii i fotometrii jako punkt zerowy skali magnitud (była pierwotnie standardem mag. = 0,0).
Wega obraca się bardzo szybko – prędkość na równiku ok. 236 km/s (vs 2 km/s Słońca) – co powoduje spłaszczenie: promień biegunowy jest ok. 19% mniejszy niż równikowy. Temperatura na biegunach (8910 K) jest wyższa niż na równiku (7600 K) przez efekt grawitacyjnego pociemnienia (gravity darkening). Wega posiada dysk pyłowy wykryty przez IRAS w 1983 roku – wokół niej krąży materiał mogący być pozostałością lub odpowiednikiem Pasa Kuipera. Wega jest gwiazdą polarną: ok. 12 000 lat temu była gwiazdą polarną (precesja osi Ziemi) i będzie nią ponownie za ok. 12 000 lat. Trójkąt Letni: Wega, Deneb (alfa Cygni) i Altair (alfa Aquilae) tworzą popularny asteryzm letniego nieba Polski. Wega była pierwszą gwiazdą sfotografowaną (obok Słońca) przez Johna Williamsa Draper’a w 1850 roku i pierwszą, której widmo zostało zarejestrowane fotograficznie (1872).
Wega jest najważniejszym punktem zerowym fotometrii astronomicznej: system Vega magnitude (vs system AB) używa Wegi jako gwiazdy odniesienia dla wszystkich filtrów fotometrycznych. Jej naturalne kolory (blekitnobiały) wynikają z temperatury efektywnej ok. 9600 K w centrum tarczy. Jest dobrze znana jako 'prawie alfa’ obserwatoriów referencyjnych – standard fotometryczny przez ponad 150 lat.