Co to jest wahadłowiec kosmiczny?
Wahadłowiec kosmiczny (ang. Space Shuttle, oficjalnie: Space Transportation System, STS) to wielokrotnie używany amerykański statek kosmiczny NASA eksploatowany w latach 1981-2011, składający się z orbitera z silnikami głównymi, zewnętrznego zbiornika paliwa i dwóch pomocniczych rakiet na paliwo stałe. Był pierwszym operacyjnym statkiem kosmicznym wielokrotnego użytku w historii astronautyki.
Wahadłowiec wykonał 135 misji w latach 1981-2011; załoga mogła liczyć do 8 astronautów. Program miał dwie katastrofy: Challenger (STS-51-L, 1986) – rozpad 73 sekundy po starcie z powodu uszkodzenia uszczelki O-ring, zginęło 7 astronautów; Columbia (STS-107, 2003) – rozpad podczas wejścia w atmosferę z powodu uszkodzenia osłony termicznej, zginęło 7 astronautów. Kluczowe osiągnięcia: wystrzelenie i naprawy teleskopu Hubble’a (5 misji serwisowych), budowa Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS, wynoszenie licznych satelitów naukowych i wojskowych. Flota: Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis, Endeavour – Discovery jest dziś eksponatem w Smithsonian Air and Space Museum.
Program Space Shuttle był przełomowy technologicznie – orbiter był samolotem kosmicznym lądującym poziomo na pasie startowym (szybowiec o masie 100 ton, bez silników podczas lądowania). Główne silniki (SSME) działały na ciekły wodór i ciekły tlen, osiągając sprawność Isp ok. 453 sekund. Program kosztował łącznie ok. 196 mld dolarów i zastąpiony został przez pojazdy Crew Dragon (SpaceX) i Starliner (Boeing) programu Commercial Crew.