Co to jest wahadło Foucaulta?
Wahadło Foucaulta to eksperyment fizyczny pokazujący rotację Ziemi – długie wahadło zawieszone na swobodnie obrotowym przegubie, które podczas swobodnego wahania stopniowo obraca płaszczyznę wahania względem podłogi, co jest bezpośrednim dowodem na obrót Ziemi wokół własnej osi. Eksperyment po raz pierwszy publicznie przeprowadził Leon Foucault w Panteonie w Paryżu w 1851 roku.
Mechanizm: płaszczyzna wahania wahadła utrzymuje stały kierunek w przestrzeni (względem gwiazd stałych, ze względu na zachowanie momentu pędu), podczas gdy Ziemia obraca się pod nim. Prędkość obrotu płaszczyzny zależy od szerokości geograficznej phi: omega = 15 stopni/godzinę * sin(phi). Na biegunie (phi = 90 stopni) płaszczyzna obraca się o 360 stopni w 24 godziny. Na równiku (phi = 0) płaszczyzna w ogóle się nie obraca. Dla Paryża (phi ok. 49 stopni N): obrót o 360 stopni trwa ok. 31,8 godziny. Na biegunie południowym obrót jest w kierunku przeciwnym (zgodny z ruchem wskazówek zegara widziany z góry). Wahadło Foucaulta dostępne jest w wielu planetariach i muzeach nauki na całym świecie.
Historycznie wahadło Foucaulta było pierwszym prostym i wizualnym dowodem obrotowości Ziemi dostępnym dla ogółu społeczeństwa. Współczesne ultra-precyzyjne wahadła Foucaulta w warunkach laboratoryjnych służą jako urządzenia nawigacyjne (żyroskopy). Foucault przeprowadził też w 1851 roku inny eksperyment – zenitalny teleskop rtęci jako dowód rotacji Ziemi.