Co to jest układ współrzędnych galaktycznych?
Układ współrzędnych galaktycznych to astronomiczny system odniesienia, w którym płaszczyzną podstawową jest płaszczyzna Drogi Mlecznej (płaszczyzna galaktyczna), a punktem zerowym długości galaktycznej jest kierunek centrum galaktyki. Dwie współrzędne to długość galaktyczna (l, 0°-360°, mierzona wzdłuż płaszczyzny galaktycznej od centrum) i szerokość galaktyczna (b, -90° do +90°, mierzona prostopadle do płaszczyzny galaktycznej).
Układ galaktyczny jest używany gdy chcemy opisać strukturę Galaktyki lub rozkład obiektów względem Drogi Mlecznej: gwiazdy dysku mają |b| < 10°, obiekty halo (gromady kuliste, galaktyki podrzędne) mają duże |b|; centrum galaktyczne leży przy l=0°, b=0° (Sagittarius A*). Standard IAU (1958): punkt zerowy l=0° jest blisko centrum galaktycznego (RA=17h45m37s, Dec=-28°56' J2000). Układ galaktyczny definiuje Droga Mleczna I (stary) i Droga Mleczna II (nowy, 1958, IAU-standardowy). Używany do badania: absorpcji przez pył galaktyczny (pochłanianie E(B-V) jest funkcją l,b), struktury ramion spiralnych, kinematyki gwiazdowej i rozkładu pulsarów. Centrum galaktyczne (b=0°) jest najgęściej zabudowane i jest wyjątkowo ważne dla obserwacji radiowych i podczerwonych, bo optyczne widzenie jest blokowane przez pył.
Konwersja między RA/Dec a l/b: standardowe transformacje rotacyjne z macierzą obrotu; Astropy Python ma wbudowane funkcje przeliczania między wszystkimi układami astronomicznymi. Mapa całego nieba w galaktycznych układach współrzędnych (Galactic All-Sky Survay, SDSS, 2MASS, Gaia) ujawnia strukturę i asymetrie Drogi Mlecznej w sposób bardziej intuicyjny niż w układzie równikowym.