Co to jest układ współrzędnych ekliptycznych?
Układ współrzędnych ekliptycznych to astronomiczny system odniesienia, w którym płaszczyzną podstawową jest ekliptyka – płaszczyzna orbity Ziemi wokół Słońca. Dwie współrzędne to długość ekliptyczna (lambda, 0°-360°, mierzona na wschód od Punktu Barana wzdłuż ekliptyki) i szerokość ekliptyczna (beta, -90° do +90°, mierzona prostopadle do ekliptyki). Jest szczególnie użyteczny dla obiektów Układu Słonecznego.
Zalety układu ekliptycznego: planety, asteroidy, komety i większość ciał Układu Słonecznego mają szerokości ekliptyczne bliskie zeru (krążą w pobliżu płaszczyzny ekliptyki) – orbit inklinacje do ekliptyki są małe. Ruch planet Układu Słonecznego jest prosty do opisania – rektrogradacja i pętle planet są bardziej zwarte w opisie ekliptycznym niż RA/Dec. Nachylenie ekliptyki do równika niebieskiego wynosi ok. 23,44° (obliquity of the ecliptic) i zmienia się powoli z tytułu perturbacji planetarnych (cykl 41 000 lat, amplituda 22,1°-24,5°). Układ ekliptyczny ma dwa warianty: geocentryczny (środek w Ziemi, używany do opisu pozycji na niebie) i heliocentryczny (środek w Słońcu, używany w mechanice orbitalnej – parametry orbit asteroid, komet). Pas Zodiakalny leży wzdłuż ekliptyki (+-9° szerokości), a 13 gwiazdozbiorów przez które przechodzi ekliptyka to gwiazdozbiory zodiakalne (12 tradycyjnych + Wężownik).
W efemerydach planetarnych (VSOP87, JPL Ephemeris) pozycje ciał Układu Słonecznego podawane są w heliocentrycznych współrzędnych ekliptycznych. Programy do obliczania pozycji planet (np. Astropy, JPL Horizons) obsługują wszystkie układy współrzędnych i przeliczają między nimi.