Co to jest układ heliocentryczny?
Układ heliocentryczny (model heliocentryczny) to model Układu Słonecznego i Kosmosu, w którym Słońce (gr. Helios) zajmuje centrum i wokół niego krążą planety. Zaproponowany przez Mikołaja Kopernika w dziele 'De revolutionibus orbium coelestium’ (1543), zastąpił powszechnie przyjęty przez tysiąclecia model geocentryczny (Ptolemeusza) i zrewolucjonizował astronomię – stał się podstawą naukowej rewolucji XVII wieku.
Kopernik nie był pierwszym, który zaproponował heliocentryzm – grecki filozof Arystarch z Samos (~310-230 p.n.e.) postawił tę hipotezę, lecz nie zyskała akceptacji. Model kopernikański (1543) miał orbitalne okręgi (nie elipsy) i potrzebował epicykli jak Ptolemeusz; dopiero Kepler (1609-1619) zastąpił okręgi elipsami i usunął epicykle. Galileusz (luneta ok. 1609) odkrył fazy Wenus (niemożliwe w modelu geocentrycznym), księżyce Jowisza i plamy słoneczne – obserwacyjne dowody na heliocentryzm. Newton (1687) wyprowadził keplerowskie orbity eliptyczne z prawa powszechnego ciążenia – matematyczne uzasadnienie heliocentryzmu. Kościół Katolicki umieścił dzieło Kopernika w Indeksie Ksiąg Zakazanych (1616-1758), a Galileusz stanął przed Inkwizycją. Jan Paweł II przeprosił oficjalnie za sprawę Galileusza w 1992 roku.
We współczesnej kosmologii żaden punkt nie jest absolutnym centrum Wszechświata – Słońce jest centrum naszego lokalnego układu, lecz sam Układ Słoneczny krąży wokół centrum Drogi Mlecznej z prędkością ok. 220 km/s. Heliocentryzm jest zatem dokładny dla opisu orbit planet w Układzie Słonecznym, lecz nie jest absolutnym modelem kosmicznym.