Typ widmowy

Co to jest typ widmowy gwiazdy?

Typ widmowy (klasa widmowa, ang. spectral type) to klasyfikacja gwiazd na podstawie charakterystycznych linii absorpcyjnych ich widma, odzwierciedlająca przede wszystkim temperaturę efektywną atmosfery gwiazdy. Standardowa sekwencja to OBAFGKM (mnemotechnicznie: Oh Be A Fine Girl/Guy, Kiss Me), od najgorętszych (O, powyżej 30 000 K) do najchłodniejszych (M, poniżej 3700 K), rozszerzona o L, T, Y dla brązowych karłów.

System klasyfikacji widmowej MK (Morgan-Keenan) obowiązujący od 1943 roku dodaje do klasy temperaturowej literę oznaczającą klasę jasności (luminosity class): Ia (najjaśniejsze superolbrzymy), Ib (mniej jasne superolbrzymy), II (jasne olbrzymy), III (olbrzymy), IV (podolbrzymy), V (gwiazdy ciągu głównego – karły). Słońce jest gwiazdą klasy G2V – G oznacza temperaturę ok. 5800 K, 2 precyzuje w ramach klasy, V to gwiazda ciągu głównego. Betelgeza to M2 Ib (chłodny superolbrzym), Syriusz A to A1V (gorąca gwiazda główna), Rigel to B8 Ia (gorący jasny superolbrzym). Linie diagnostyczne: linie wodoru serii Balmera (max. dla A), linie wapnia jonizowanego CaII H i K (max. dla K), linie tlenku tytanu TiO (dominujące dla M), linie metanu CH4 (dla T).

Typ widmowy jest jednym z najważniejszych parametrów opisujących gwiazdę – w połączeniu z paralaksą (odległością) i jasnością pozorną pozwala odtwarzać wszystkie pozostałe parametry fizyczne. Programy automatycznej klasyfikacji widmowej (HAMMER, MKCLASS) klasyfikują tysiące gwiazd na dobę z widm spektrografów wieloobiektowych (SDSS, LAMOST). W przeglądzie LAMOST (Chiny) skatalogowano widma ponad 11 milionów gwiazd – największy spektroskopowy przegląd w historii.