Trójkąt

Co to jest gwiazdozbiór Trójkąta?

Trójkąt (łac. Triangulum) to mały gwiazdozbiór na półkuli północnej nieba, leżący między Andromedam a Baranem. Jest jednym z 48 gwiazdozbiorów Ptolemeusza, znany od starożytności. Mimo skromnych rozmiarów (132 stopnie kwadratowe) i niewielkiej liczby gwiazd zawiera jeden z klejnotów obserwacyjnych – galaktykę spiralną M33.

Galaktyka Trójkąta (M33, NGC 598) to trzecia co do wielkości galaktyka Grupy Lokalnej po Drodze Mlecznej i Andromedzie, odległa o ok. 2,73 miliona lat świetlnych. Jest to galaktyka spiralna typu Sc z masą ok. 50 miliardów mas Słońca – dziesięciokrotnie mniejsza od Drogi Mlecznej. M33 jest najodleglejszym obiektem widocznym gołym okiem w wyjątkowo dobrych warunkach (limitng magnitude ok. 6,3) – choć w praktyce wymaga ciemnego nieba i averted vision. Przez lornetkę 10×50 jest widoczna jako rozmyta plama; przez teleskop 150-200 mm ujawnia spiralne ramiona i regiony HII, z których NGC 604 jest jednym z największych znanych regionów formowania gwiazd (450 razy większy niż Mgławica Oriona). M33 jest grawitacyjnie powiązana z Andromedam i Droga Mleczną.

Trójkąt jest gwiazdozbiorem widocznym z całej Polski jesienią i zimą, choć jego gwiazdy (najjaśniejsza, beta Trianguli, mag. 3,0) są skromne. Obserwacja M33 jest jednym z najtrudniejszych wyzwań amatorskich przy niskim zakłóceniu tła – galaktyka ma bardzo niską powierzchniową jasność pomimo stosunkowo dużego kąta (ok. 70×40 minut łuku). Najlepiej obserwować ją przy powiększeniu 20-50x i dużym polu widzenia w warunkach dobrego seeingu i przejrzystości.