Co to jest teleskop?
Teleskop to przyrząd optyczny lub falowy zbierający promieniowanie elektromagnetyczne (widoczne, podczerwone, ultrafioletowe, radiowe, rentgenowskie lub gamma) z odległych obiektów niebieskich i formujący ich obraz lub mierzący ich intensywność. Jest podstawowym narzędziem astronomii od czasu gdy Galileusz skierował go na niebo w 1609 roku.
Teleskopy dzielą się na dwie główne grupy: refraktory (lunety) – skupiają światło za pomocą soczewek; reflektory – skupiają światło za pomocą lusterek wklęsłych. Kluczowe parametry teleskopu to apertura (średnica obiektywu lub lustra głównego – decyduje o zdolności zbierania światła i rozdzielczości), ogniskowa, stosunek ogniskowy (f/D, decyduje o polu widzenia i skali obrazu) oraz montaż (azymutalny, paralaktyczny lub Dobsona). Teleskopy amatorskie mają zazwyczaj apertury 60-400 mm; profesjonalne radioteleskopy i teleskopy optyczne – od kilku do 40 metrów (ELT w Chile). Poza zakresem widzialnym istnieją radioteleskopy, teleskopy rentgenowskie (pracujące tylko z orbity, bo atmosfera pochłania promieniowanie X) i teleskopy gammaobserwacyjne.
Wybór teleskopu zależy od celu: do planet najlepsze są reflektory Cassegraina lub Maksutowa o długiej ogniskowej (f/10-15); do obserwacji obiektów mgławicowych – newtonowskie f/5-6 lub achromaty APO; do wizualnych obserwacji szerokopasmowych – Dobson o dużej aperturze. Teleskopy kosmiczne (Hubble, JWST, Chandra, Fermi) obserwują bez zakłóceń atmosferycznych w zakresach niedostępnych z powierzchni Ziemi.