Co to jest Teleskop Kosmiczny Hubble’a?
Teleskop Kosmiczny Hubble’a (ang. Hubble Space Telescope, HST) to orbitalny teleskop optyczny i ultrafioletowy wystrzelony 24 kwietnia 1990 roku na orbitę okołoziemską na wysokości ok. 540 km, zaprojektowany jako wieloletnia platforma obserwacyjna dla astronomii optycznej poza atmosferą Ziemi. Jest jednym z najbardziej wpływowych narzędzi naukowych w historii astronomii.
HST posiada lustro główne o średnicy 2,4 m, typ optyczny Ritchey-Chretien; po wystrzeleniu odkryto wadę ogniskowania (sferyczna aberracja lustra głownego) – w 1993 roku misja serwisowa STS-61 zainstalowała korektory COSTAR i naprawiła ją. Łącznie odbyły się 5 misji serwisowych (1993-2009). HST pracuje w zakresie UV-optyk-bliskiej podczerwieni (115-2500 nm). Przyrządy pokładowe: WFC3 (Wide Field Camera 3, główna kamera), ACS (Advanced Camera for Surveys), COS (Cosmic Origins Spectrograph), STIS (Space Telescope Imaging Spectrograph), FGS (Fine Guidance Sensors). Kluczowe odkrycia HST: pomiar tempa ekspansji Wszechświata (stała Hubble’a); dowód na przyspieszenie ekspansji (czarna energia); szczegółowe obrazy galaktyk na ogromne odległości (Hubble Deep Field, Hubble Ultra Deep Field); szczegółowe obrazy mgławic (Filary Stworzenia w M16, Oko Boga NGC 7293); atmosfery egzoplanet przez spektroskopię tranzytową.
HST działa ponad 35 lat – wielokrotnie dłużej niż planowano. Nie ma pewnych dat zakończenia misji (szacunki: 2030-2035). JWST nie jest bezpośrednim zastępcą HST, lecz uzupełnieniem – działa głównie w podczerwieni, podczas gdy HST jest kluczowy dla UV i optyki. Archiwum danych HST (MAST w STScI) zawiera ponad 200 terabajtów obserwacji dostępnych publicznie – jeden z największych otwartych zasobów astronomicznych.