Co to jest gwiazda Syriusz?
Syriusz (alfa Canis Majoris, Sirius) to najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, o magnitudzie pozornej -1,46. Jest to układ podwójny złożony z białej gwiazdy ciągu głównego Syriusz A (klasa A1V, masa 2 mas Słońca) i białego karła Syriusz B, odległy od Ziemi o zaledwie ok. 8,6 roku świetlnego – jeden z najbliższych układów gwiazdowych.
Syriusz A jest prawie dwukrotnie masywniejszy i ok. 25 razy jaśniejszy od Słońca; jego temperatura powierzchni wynosi ok. 10 000 K, co nadaje mu charakterystyczny biało-niebieski odcień. Syriusz B – biały karzeł – ma masę ok. 1,02 masy Słońca, ale rozmiary zbliżone do Ziemi; jest obserwowany wzrokowo od 1862 roku. Syriusz B orbita Syriusz A w odległości 8-31 j.a. z okresem ok. 50 lat. Syriusz pojawia się nad horyzontem tuż przed wschodem Słońca na przełomie lipca i sierpnia, co starożytni Egipcjanie traktowali jako zapowiedź wylewu Nilu; stąd fraza psia gwiazda (łac. Canicula – mały pies) i powiedzenie psie upały (ang. dog days) opisujące letnie upały.
Syriusz jest doskonałym obiektem obserwacyjnym – jako najjaśniejsza gwiazda na niebie jest łatwo identyfikowalny po jasności i błękitno-białej barwie. Migotanie Syriusza przy nisko nad horyzontem (scyntylacja) bywa spektakularne – szybkie zmiany barwy od białej przez niebieską, zieloną i czerwoną. Przez małe teleskopy można obserwować Syriusz B przy maksymalnym separacji od A (ok. 11 arcsec) w odpowiednich latach cyklu 50-letniego – wymaga jednak doskonałego seeingu i apertury minimum 100-150 mm.