Światło zodiacalne

Co to jest światło zodiacalne?

Światło zodiacalne to słaby, rozmyty stożek świetlny widoczny na niebie wzdłuż ekliptyki przed wschodem lub po zachodzie Słońca, spowodowany rozpraszaniem światła słonecznego przez mikroskopijne cząstki pyłu rozsianych w płaszczyźnie Układu Słonecznego. Jest widoczny gołym okiem z ciemnych miejsc o niskim zanieczyszczeniu świetlnym i należy do najsłabszych zjawisk dostępnych bez teleskopu.

Cząstki pyłu tworzące światło zodiacalne to mikroskopijne fragmenty komet i asteroid o rozmiarach od ok. 10 mikrometrów do kilku milimetrów, skupione głównie w pasie asteroid owym i wzdłuż ekliptyki. Światło zodiacalne jest najjaśniejsze w pobliżu Słońca i stopniowo słabnie z odległością kątową. Przy bardzo ciemnym niebie można zaobserwować Gegenschein – słabe poświatę w punkcie antysolarnym (naprzeciwko Słońca), będącą efektem backscatteringu. Całkowity blask pyłu zodiakalnego na niebie przekracza jasność Drogi Mlecznej – jest to jeden z powodów, dla których niebo nigdy nie jest całkowicie czarne nawet z dala od miast.

Światło zodiacalne jest najlepiej widoczne w strefach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie ekliptyka jest nachylona stromo do horyzontu. W Polsce widać je wiosną na zachodnim niebie po zmroku (ekliptyka stromo do horyzontu po zachodzie) oraz jesienią na wschodnim przed świtem. Sonda Parker Solar Probe dostarczyła szczegółowych danych o składzie i przestrzennym rozkładzie pyłu zodiakalnego w pobliżu Słońca, a obserwacje Juno potwierdziły, że Jowisz grawitacyjnie ogranicza strumień pyłu zodiakalnego w zewnętrznej części Układu Słonecznego.