Co to jest superolbrzym?
Superolbrzym (ang. supergiant) to gwiazda o wyjątkowo dużej jasności bezwzględnej i rozmiarach, należąca do klas jasności Ia (jasny superolbrzym) lub Ib (mniej jasny superolbrzym) w klasyfikacji Yerkesa. Superolbrzymy to najaśniejsze gwiazdy galaktyki, ale też najkrócej żyjące – istnieją zaledwie kilka do kilkudziesięciu milionów lat przed eksplozją jako supernowa.
Superolbrzymy mają masy od ok. 10 do ponad 100 mas Słońca, a promienie od kilkuset do kilku tysięcy promieni Słońca. Betelgeza (alfa Orionis) – czerwony superolbrzym klasy M2 Ib – ma promień ok. 700-900 promieni Słońca i leży ok. 700 lat świetlnych od Ziemi. Gdyby zajmowała miejsce Słońca, pochłonęłaby orbity Merkurego, Wenus, Ziemi i prawdopodobnie Marsa. Rigel (beta Orionis) to niebieski superolbrzym klasy B8 Ia – chłodniejszy pod względem temperatury od gwiazd klasy O, ale jaśniejszy od Słońca ok. 120 000 razy. Deneb w Cygnusie to jeden z najjaśniejszych znanych superolbrzymów – jaśniejszy ok. 200 000 razy od Słońca, odległy o ok. 2600 lat świetlnych.
Superolbrzymy są kandydatami na supernowe – po wyczerpaniu paliwa jądrowego ich jądra zapadają się grawitacyjnie w mikrosekundy. Czerwone superolbrzymy takie jak Betelgeza są przewidywane jako supernowe II Typu; po eksplozji zostaną gwiazdy neutronowe lub czarne dziury. Astronomowie monitorują Betelgezę bardzo intensywnie od czasu niezwykłego pociemnienia w 2019-2020 roku (Great Dimming) – wtedy jasność spadła o ponad 1 magnitudę, wzbudzając spekulacje o zbliżającej się eksplozji. Okazało się, ze przyczyną bylo wyrzucenie chmuры gazowo-pyłowej.