Co to jest supernowa?
Supernowa to katastrofalna eksplozja gwiazdy, w której w ciągu kilku sekund do minut uwalniana jest energia rzędu 10^44 J – więcej, niż Słońce wypromieniuje przez całe swoje 10-miliardowe życie. Przez kilka tygodni supernowa może być jaśniejsza niż cała galaktyka zawierająca miliardy gwiazd. Jest głównym źródłem pierwiastków ciężkich w Kosmosie.
Wyróżniamy dwa główne mechanizmy supernowych: Typ Ia (termonuklearny) – biały karzeł w układzie podwójnym przekracza masę Chandrasekhara (1,44 masy Słońca) przez akrecję materii od towarzysza lub zlanie z innym białym karłem i dochodzi do niekontrolowanej reakcji termojądrowej rozsadzającej go bez pozostałości; Typ II (kolaps jądra) – masywna gwiazda (powyżej 8 mas Słońca) po wyczerpaniu paliwa jądrowego zapada się w mgnieniu oka grawitacyjnie, odbijając falą uderzeniową zewnętrzne powłoki; jądro staje się gwiazdą neutronową lub czarną dziurą. Supernowa 1987A w Wielkim Obłoku Magellana była najbliższą obserwowaną od 1604 roku – wykryto z niej neutrina przed samym błyskiem optycznym.
Supernowe są kosmicznymi fabrykami pierwiastków: w wybuchu syntetyzowane są pierwiastki do żelaza i cięższe przez r-process (szybkie wychwytywanie neutronów). Obserwacje supernowych Ia jako standardowych swieczek posłużyły w 1998 roku do odkrycia przyspieszonego rozszerzania Wszechświata (nagroda Nobla 2011). Pozostałości supernowych (mgławice jak Krab M1) są widoczne przez amatorskie teleskopy. W Drodze Mlecznej gołym okiem widoczna supernowa zdarza się raz na kilkaset lat – ostatnia historyczna to SN 1604 Keplera.