Co to jest strefa zamieszkalna?
Strefa zamieszkalna (ang. habitable zone, HZ), zwana też strefą Złotowłosej lub strefą Goldilocksa, to obszar wokół gwiazdy, w którym planeta o odpowiedniej atmosferze może utrzymywać ciekłą wodę na swojej powierzchni. Jest to kluczowe kryterium w poszukiwaniach życia pozaziemskiego i ocenie egzoplanet pod kątem habitowalności.
Wewnętrzna granica strefy zamieszkałej wyznaczona jest przez efekt cieplarniany prowadzący do odparowania oceanów (jak na Wenus); zewnętrzna – przez zamarznięcie CO2 tworzącego chmury na granicy oziębiania. Dla Słońca strefa zamieszkalna rozciąga się od ok. 0,95 do 1,37 j.a. (konserwa tywna: 0,99-1,67 j.a.). Mars leży na zewnętrznej granicy HZ, Wenus – poza wewnętrzną. Szerokość strefy zamieszkałej zależy od luminosności gwiazdy: wokół chłodnych czerwonych karłów (M) HZ leży bardzo blisko – planety w niej mogą być synchronicznie zablokowane. Wokół gwiazd klasy F HZ jest szersza, ale czas trwania gwiazdy na sekwencji głównej krotszy.
Pojęcie strefy zamieszkałej jest uproszczeniem – ciekła woda moze istnieć poza HZ dzięki ogrzewaniu pływowemu (księżyce Enceladus, Europa), a planeta w HZ może byc martwa przez brak atmosfery lub przez silną aktywnosc gwiazdy. TRAPPIST-1e i -1f leżą w strefie zamieszkałej czerwonego karła w odległości 39 lat świetlnych – JWST bada ich atmosfery od 2022 roku. Eksobiologia rozszerza pojecie na tzw. habitowalnosc subsurface (podpowierzchniowe oceany) i astrosferę chemiczna jako alternatywę dla wody.