Co to jest Sputnik?
Sputnik 1 (ros. sputnik – towarzysz, satelita) to pierwszy sztuczny satelita Ziemi, wystrzelony przez ZSRR 4 października 1957 roku rakietą R-7. Był to metalowy obiekt o średnicy 58 cm i masie ok. 83,6 kg, wysyłający sygnały radiowe na częstotliwości 20 i 40 MHz. Jego wystrzelenie zapoczatkowało epokę kosmiczną i zimnowojenną rywalizację kosmiczną.
Sputnik 1 krążył wokół Ziemi na orbicie o perygeum ok. 215 km i apogeum ok. 939 km z okresem orbitalnym ok. 96 minut. Satelita nadawał proste sygnały radiowe przez 22 dni (do wyczerpania baterii), zanim 4 stycznia 1958 roku spłonął w atmosferze po 92 dniach na orbicie. Sygnał Sputnika odebrano na całym świecie – w Polsce amatorzy radioastronomii sledzili go na częstotliwości 20 MHz. Wystrzelenie Sputnika wywołało w USA szok znany jako Sputnik Shock – doprowadził do powolania NASA (1958), programu Apollo i rewizji polityki edukacji naukowej. Miesiąc później (3 listopada 1957) Sputnik 2 wyniósł w kosmos Łajkę – pierwszego psa na orbicie.
Sputnik 1 zmienił historię – zapoczatkował rywalizację USA-ZSRR o dominację w kosmosie, która dopr owadizla do lądowania na Księżycu w 1969 roku. Termin sputnik wszedł do języków wielu narodów jako synonim satelity. 4 października jest obchodzony jako Światowy Dzień Kosmosu (World Space Week). Repliki Sputnika eksponowane są w muzeach kosmonautyki w Moskwie, Waszyngtonie (Smithsonian) i Londynie.