Co to jest solstycjum?
Solstycjum (łac. solstitium – zatrzymanie Słońca) to jeden z dwóch momentów w roku, gdy Słońce osiąga swoje skrajne deklinacje: +23,5° (przesilenie letnie, ok. 21 czerwca) lub -23,5° (przesilenie zimowe, ok. 21 grudnia). W te dni długość dnia jest odpowiednio najdłuższa lub najkrótsza w roku na danej półkuli.
Podczas letniego solstycjum na półkuli północnej Słońce wschodzi najdalej na północny wschód, zachodzi najdalej na północny zachód, osiąga najwyższy punkt kulminacji i jest nad horyzontem przez najdłuższy czas (w Polsce ok. 16,5 h). Powyżej kola podbiegunowego (66,5°N) Słońce w ogóle nie zachodzi – zjawisko białych nocy lub dnia polarnego. Geometrycznie solstycjum wynika z nachylenia osi Ziemi (23,5°) do płaszczyzny jej orbity wokół Słońca. Solstycja są umieszczone na ekliptyce pod kątem 90° względem punktów równonocy (Baran i Waga). Różnica między zimowym i letnim solstycjum w Polsce to ponad 9 godzin różnicy w długości dnia.
Solstycja są jednymi z najważniejszych momentów kalendarza astronomicznego i kulturowego – obchodzone były przez niemal wszystkie starożytne cywilizacje. Stonehenge w Anglii, Chichen Itza w Meksyku, Machu Picchu w Peru czy Newgrange w Irlandii są wyrównane z miejscem wschodu lub zachodu Słońca w dniu solstycjum. We współczesnym kalendarzu gregoriańskim solstycja wyznaczają astronomiczne pory roku – lato zaczyna się w dniu letniego solstycjum i kończy w dniu jesiennej równonocy.