Co to jest sol w astronomii planetarnej?
Sol to nazwa doby słonecznej na Marsie – okres między dwoma kolejnymi kulminacjami Słońca nad tym samym punktem na powierzchni Marsa. Sol trwa 24 godziny, 39 minut i 35,244 sekund, co sprawia, że jest o ok. 2,75% dłuższy od ziemskiej doby. Termin jest używany przez misje marsjańskie NASA i ESA do planowania operacji łazika.
Sol jako jednostka czasu wprowadzono, aby odróżnić dobe marsjańska od ziemskiej – jest to ważne podczas misji marsjańskich, gdyż łaziki i lądowniki pracują zgodnie z cyklem dziennym Marsa, a nie Ziemi. Rok marsjański liczy ok. 669 solów. Misje Spirit i Opportunity liczyły czas w solach od momentu lądowania (Sol 1 = dzień lądowania); Opportunity działa do Sol 5111, kiedy utracił łączność w 2019 roku. Łazik Perseverance, który wylądował 18 lutego 2021 roku, aktualizuje swoją misję w solach. Różnica 39 minut między ziemską dobą a solem powoduje, że harmonogramy operacyjne misji marsjańskich przesuwają się co dobę, wymagając elastycznych godzin pracy zespołu naziemnego.
Sol jest też historycznie używaną jednostką miary na innych ciałach Układu Słonecznego – np. sol merkuriański trwa ok. 176 ziemskich dni (najdłuższy), sol księżycowy ok. 29,5 dnia ziemskiego. W astronomii amatorskiej termin sol pojawia się przede wszystkim w kontekście obserwacji Mars – przy planowaniu obserwacji burz pyłowych lub rotacji planety warto korzystać ze stron obliczajacych aktualną solową godzinę lokalną na Marsie.