Co to jest ruch własny gwiazdy?
Ruch własny gwiazdy (ang. proper motion) to pozorne przesunięcie gwiazdy na sferze niebieskiej względem odleglejszego tła galaktycznego, wynikające z rzeczywistego ruchu gwiazdy w przestrzeni prostopadłego do linii wzroku. Mierzy się go w sekundach łuku na rok i jest jednym z podstawowych parametrów astrometrycznych.
Rekord ruchu własnego należy do gwiazdy Barnarda, która przesuwa się o 10,3 arcsec rocznie – w ciągu 180 lat zmienia pozycję o pełną średnicę tarczy Księżyca. Dla porównania większość gwiazd widocznych gołym okiem ma ruch własny poniżej 0,1 arcsec na rok, nieodkrywalny bez precyzyjnych pomiarów przez dziesiątki lat. Satelita Gaia zmierzył ruchy własne ponad miliarda gwiazd z dokładnością rzędu pojedynczych mikrosekund łuku rocznie.
Ruch własny jest jednym z kluczowych parametrów astrometrii i ma zastosowanie w wyznaczaniu odległości do gwiazd (paralaksa ruchowa), badaniu dynamiki Galaktyki i identyfikacji gwiazd uciekających z gromad lub po eksplozjach supernowych. Analiza ruchów własnych pozwoliła odkryć, że gwiazdy w gromadach otwartych (np. Hiady) poruszają się po zbieżnych trajektoriach, co umozliwia wyznaczenie odległości do gromady metodą punktu zbieżności.