Orzeł

Co to jest gwiazdozbiór Orzeł?

Orzeł (łacińska nazwa Aquila, skrót Aql) to gwiazdozbiór letniego nieba z półkuli północnej, jeden z 48 gwiazdozbiorów Ptolemeusza. Leży wzdłuż Drogi Mlecznej, między Strzałą na północy, Wężem i Tarczą na zachodzie oraz Strzelcem na południu. Kulminuje w sierpniu, dominując na letnim niebie. Gwiazdozbiór leży tuż przy równiku niebieskim (na granicy półkuli północnej i południowej) i jest widoczny z całej Ziemi.

Najjaśniejszą gwiazdą jest Altair (alfa Aquilae, mag +0,77) – jeden z wierzchołków Trójkąta Letniego (razem z Denebem w Łabędziu i Wegą w Lutni). Altair jest odległy zaledwie ok. 16,7 lat świetlnych i należy do najbliższych nam gwiazd widocznych gołym okiem. Obraca sie wyjątkowo szybko (ok. 286 km/s przy równiku), co spłaszcza go wyraźnie – potwierdzone przez interferometrię (CHARA array). Eta Aquilae to jedna z najjaśniejszych cefejd (zmienna delta-Cefei), zmieniająca jasność od +3,5 do +4,4 mag z okresem 7,18 doby – ważny obiekt do obserwacji zmienności przez amatorów. R Aquilae to gwiazda Mira (pulsująca czerwona olbrzymka AGB) ze zmianą jasności o ponad 6 mag i okresem ok. 284 dni. Mgławice planetarne: NGC 6751 (Mgławica Skrzynia), NGC 6781 (jasna mgławica planetarna dostępna przez 15 cm teleskop).

Orzeł jest bogaty w obiekty dla teleskopów amatorskich: NGC 6709 to gromada otwarta z ok. 40 gwiazdami widoczna przez lornetkę. W gwiazdozbiorze w 1918 roku rozbłysła Nowa Aquilae 1918 (V603 Aql) – do dziś jedyna nova klasyc, która osiagnela jasność -1,1 mag (brightest nova of the 20th century). Trójkąt Letni z Altair, Denebem i Wegą jest jednym z najłatwiejszych asteryzm letniego nieba – widoczny nawet z miast powyżej łuny świetlnej.