Co to jest gwiazdozbiór Orion?
Orion to jeden z najbardziej rozpoznawalnych gwiazdozbiorów nieba zimowego, widoczny z całej Ziemi w miesiącach od listopada do marca. Wyróżnia sie charakterystycznym asteryzm Pasa Oriona – trzema jasnymi gwiazdami ułożonymi w linię: Alnitak (zeta Ori, mag +1,77), Alnilam (epsilon Ori, +1,69) i Mintaka (delta Ori, +2,23). Pod pasem wisi 'Miecz Oriona’, w centrum którego jaśnieje Mgławica Oriona (M42, widoczna gołym okiem). Orion jest jednym z 48 gwiazdozbiorów Ptolemeusza i jednym z 88 oficjalnych gwiazdozbiorów IAU.
Najjaśniejsze gwiazdy Oriona: Rigel (beta Ori, mag +0,13) – niebieski nadolbrzym B8Ia, jasnosc ok. 79 000 L_sol, odległość ok. 860 al – siódma najjaśniejsza gwiazda nocnego nieba; Betelgeza (alfa Ori, mag zmienny +0,0 do +1,3) – czerwony nadolbrzym klasy M2Iab, promień 700-1000 R_sol, odległość ok. 700 al – jedna z największych znanych gwiazd, kandydatka na supernową (w dowolnym momencie od dziś do ok. 100 000 lat); Bellatrix (gamma Ori, +1,64), Saiph (kappa Ori, +2,07). Trapez (Theta1 Ori) – czwórka gorących gwiazd jonizujących Mgławicę Oriona. Sigma Orionis – mulitplet gwiazdowy jonizujący Mgławicę Koński Łeb. Bogactwo obiektów głębokiego nieba: M42 (Mgławica Oriona), M43, M78, Barnard 33 (Mgławica Koński Łeb), NGC 2024 (Mgławica Płomień), IC 434, Petla Barnarda (Barnard’s Loop) – duza emisyjna petla wokol konstelacji.
Orion jest jedną z kolebek gwiazd – cały gwiazdozbiór leży w obrębie Kompleksu Obłoku Molekularnego Oriona (masa ponad 100 000 M_sol, odległość ok. 1300-1500 al). JWST sfotografował obszar Nebulae Oriona z bezprecedensową szczegółowością (2022-2023), odkrywając setki dysków protoplanetarnych (proplydów) i tajemnicze obiekty JuMBO (Jupiter-Mass Binary Objects). Betelgeza w 2019-2020 roku wyraźnie przyciemniała (Wielkie Przyciemnienie), co wywołało spekulacje o bliskiej supernowej – okazało sie to jednak ejektą pyłową, nie zapadaniem sie jądra.