We wrześniu 2026 roku, w dniach 11–13 września, nad Bałtykiem spotkają się zespoły inżynierów, programistów i specjalistów od technologii kosmicznych, by przez 48 godzin rozwiązywać realne problemy na styku cywilnych i wojskowych zastosowań danych satelitarnych. Baltic Dual Use Hackathon 2026 to wydarzenie, które pokazuje, jak bardzo sektor kosmiczny przestał być domeną wyłącznie wielkich agencji: dziś innowacja rodzi się w grupach kilkuosobowych, z laptopem i dostępem do otwartych zbiorów danych obserwacji Ziemi.
Czym jest Baltic Dual Use Hackathon 2026?
Dual-use hackathon to intensywny maraton projektowy, podczas którego uczestniczące zespoły opracowują rozwiązania technologiczne możliwe do zastosowania zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym — w tym wypadku z wykorzystaniem danych i infrastruktury kosmicznej. Edycja z 2026 roku odbywa się w dniach 11–13 września, a jej tematem przewodnim są technologie satelitarne na potrzeby regionu Morza Bałtyckiego.
Pojęcie dual-use (z ang. podwójnego zastosowania) w kontekście kosmosu oznacza technologie, które w tym samym czasie mogą służyć monitorowaniu klęsk żywiołowych, zarządzaniu kryzysowym, ochronie granic morskich czy analizie infrastruktury krytycznej. Przykładem są zobrazowania radarowe z konstelacji satelitów SAR (Synthetic Aperture Radar), które z powodzeniem wykrywają zarówno plamy oleju na morzu, jak i nieautoryzowane jednostki pływające.
Organizatorzy hackathonu kierują zaproszenie do interdyscyplinarnych zespołów: inżynierów oprogramowania, analityków danych geoprzestrzennych, specjalistów ds. cyberbezpieczeństwa oraz ekspertów z branży obronnej. Format trzydniowy — od piątkowego wieczoru do niedzielnego południa — jest celowo intensywny, by symulować warunki rzeczywistego projektu kryzysowego.
Dlaczego Bałtyk stał się poligonem dla technologii kosmicznych?
Region Morza Bałtyckiego od 2022 roku znalazł się w centrum zainteresowania europejskich agencji wywiadowczych i instytutów bezpieczeństwa morskiego, a infrastruktura podmorska — kable telekomunikacyjne, gazociągi, farmy wiatrowe — stała się priorytetem obserwacji satelitarnej NATO i Unii Europejskiej. Hackathon wpisuje się bezpośrednio w tę nową rzeczywistość geopolityczną.
Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) w ramach programu Copernicus udostępnia bezpłatnie dane z satelitów Sentinel, które pokrywają obszar Morza Bałtyckiego przeciętnie co 3–6 dni z rozdzielczością przestrzenną do 10 metrów w zakresie optycznym. Dane te stanowią podstawowy materiał roboczy dla uczestników tegorocznego hackathonu.
Polska, jako kraj leżący nad Bałtykiem i będący członkiem zarówno NATO, jak i ESA od 2012 roku, ma szczególny interes w rozwijaniu lokalnych kompetencji analitycznych. Hackathon stanowi platformę transferu wiedzy między sektorem akademickim, przemysłem kosmicznym a instytucjami obronnymi — coś, czego żadna konferencja ani szkolenie nie zastąpi w takim tempie.
Redakcja IWD Partner: Patrząc na ten hackathon przez pryzmat szerszych trendów europejskiej polityki kosmicznej, trudno nie dostrzec pewnego paradoksu: przez dekady kosmos był symbolem współpracy ponad podziałami, dziś coraz częściej staje się instrumentem bezpieczeństwa narodowego. Nie oceniamy tego jako zjawiska złego — to odpowiedź na realne zagrożenia — ale warto postawić pytanie, czy „dual-use” nie staje się stopniowo eufemizmem dla militaryzacji, którą wolno nam prowadzić pod przykrywką otwartości. Ile innowacji cywilnych faktycznie powstanie w ciągu tych 48 godzin, a ile trafi prosto do szafy z klauzulą?
Jak wygląda formuła hackathonu i jakie zadania czekają uczestników?
Trzy dni hackathonu podzielone są na trzy wyraźne fazy: inauguracja i briefing problemowy w piątek 11 września 2026 roku, intensywna praca zespołowa przez całą sobotę 12 września, a finałowe prezentacje i ogłoszenie wyników w niedzielę 13 września 2026 roku. Każdy zespół liczy zazwyczaj od 3 do 6 osób, a prace ocenia jury złożone z ekspertów branżowych i przedstawicieli instytucji partnerskich.
Wyzwania zgłaszane uczestnikom dotyczą najczęściej kilku kluczowych obszarów: detekcji anomalii w ruchu morskim na podstawie danych AIS (Automatic Identification System) uzupełnionych zobrazowaniami satelitarnymi, analizy zmian infrastruktury portowej w czasie, monitorowania środowiskowego — na przykład wykrywania nielegalnych zrzutów paliwa — oraz integracji danych z wielu konstelacji satelitów w jeden spójny obraz sytuacyjny.
Uczestnicy mają dostęp do środowisk przetwarzania danych w chmurze, bibliotek analitycznych dla języka Python (m.in. GDAL, Rasterio, GeoPandas) oraz interfejsów API programu Copernicus Open Access Hub. Dla wielu z nich to pierwsza okazja, by pracować z rzeczywistymi, nieprzetworzonymi danymi satelitarnymi w warunkach presji czasowej.
Dlaczego Baltic Dual Use Hackathon ma znaczenie?
Europejski rynek technologii dual-use szacowany jest przez Europejską Agencję Obrony (EDA) na ponad 100 miliardów euro rocznie, a sektor kosmiczny stanowi jego rosnącą część — szczególnie w kontekście rozbudowy konstelacji satelitarnych przez kraje członkowskie NATO po 2022 roku. Hackathony tego typu są inkubatorami startupów, które w ciągu 2–3 lat od premiery produktu trafiają do zamówień rządowych.
Z perspektywy polskiej branży kosmicznej, która liczyła w 2024 roku ponad 300 podmiotów według danych Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA), tego rodzaju wydarzenie to szansa na wejście małych firm i zespołów badawczych w łańcuch wartości projektów obronnych — bez konieczności przechodzenia przez wieloletnią ścieżkę certyfikacji przemysłu zbrojeniowego.
Hackathon generuje też efekty sieciowe: nawiązane w ciągu trzech dni znajomości między inżynierami z Gdańska, Rygi, Tallinna i Helsinek przekształcają się w konsorcja aplikujące do programów Horizon Europe lub EDF (European Defence Fund). Finansowanie z EDF na lata 2021–2027 wynosi łącznie 7,9 miliarda euro — i część tych środków trafia właśnie do małych zespołów wywodzących się ze środowisk hackathonowych.
Co Baltic Dual Use Hackathon oznacza dla polskiej sceny kosmicznej?
Polska scena kosmiczna dojrzewa w widocznym tempie: od 2012 roku, kiedy Polska przystąpiła do ESA, liczba krajowych podmiotów z sektora New Space wzrosła kilkukrotnie, a pierwsze polskie satelity — takie jak PW-Sat2 wystrzelony w 2018 roku przez Politechnikę Warszawską — pokazały, że kompetencje inżynierskie są realne i rozwijalne.
Udział w hackathonie Baltic Dual Use to dla polskich zespołów coś więcej niż konkurs — to test gotowości operacyjnej w warunkach zbliżonych do realnego kontraktu analitycznego. Organizatorzy celowo dobierają wyzwania tak, by wymagały zarówno umiejętności technicznych, jak i rozumienia kontekstu geopolitycznego i prawnego (m.in. regulacje ITAR — International Traffic in Arms Regulations — dotyczące eksportu technologii podwójnego zastosowania).
Według wstępnych informacji z 2026 roku, wśród partnerów i sponsorów tegorocznej edycji znaleźć się mają instytucje z co najmniej czterech krajów nadbałtyckich, co czyni go jednym z bardziej internacjonalnych wydarzeń tego rodzaju w Europie Środkowo-Wschodniej. Jeśli tradycja poprzednich edycji się utrzyma, najlepsze projekty otrzymają możliwość dalszego rozwoju w ramach akceleratorów technologicznych współpracujących z organizatorami.
Powiązane pojęcia ze słownika astronomicznego
- Dual-use — technologia, produkt lub wiedza mające zastosowanie zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, regulowane przez odrębne przepisy eksportowe w Unii Europejskiej i USA.
- SAR (Synthetic Aperture Radar) — rodzaj radaru pokładowego stosowanego w satelitach, który tworzy wysokorozdzielcze obrazy powierzchni Ziemi niezależnie od zachmurzenia i pory dnia.
- Copernicus — europejski program obserwacji Ziemi prowadzony przez ESA i Komisję Europejską, udostępniający bezpłatne dane satelitarne z konstelacji satelitów Sentinel od 2014 roku.
- AIS (Automatic Identification System) — system automatycznej identyfikacji statków morskich, nadający sygnały pozwalające śledzić ruch jednostek pływających w czasie rzeczywistym.
- New Space — nurt w przemyśle kosmicznym oparty na inicjatywach prywatnych, miniaturyzacji satelitów i komercjalizacji usług kosmicznych, rozwijający się dynamicznie od początku lat 2010.
Na podstawie materiałów źródłowych.
