Co to jest ogon komety?
Ogon komety to spektakularna struktura świetlna rozciągająca sie od komy (atmosfery komety) zawsze w kierunku od Słońca – niezależnie od tego, w którą stronę kometa faktycznie się porusza. W istocie kometa ma dwa odrębne ogony tworzące sie przez różne mechanizmy: ogon jonowy (plazmowy, ogon I) i ogon pyłowy (ogon II). Przy oddalaniu sie od Słońca kometa porusza sie ogonem do przodu – ogon jest zawsze wypchnięty przez Słońce. Zjawisko odkrył i wyjaśnił Jakob Bartsch (XVII w.), a teoria wiatru słonecznego jako mechanizmu ogona jonowego pochodzi od Ludwiga Biermanna (1951) i Eugena Parkera (1958).
Ogon jonowy (Type I tail, plasma tail, ogon plazmowy): zbudowany ze zjonizowanych cząsteczek gazu (H2O+, CO+, CN+, CO2+) wypartych z komy przez wiatr słoneczny i pole magnetyczne (magnetohydrodynamiczne unoszenie plazmy). Niebieskawa barwa (dominuje emisja CO+ w niebieskim zakresie). Prosty, wąski, skierowany prawie dokładnie od Słońca (kąt aberracji od wiatru słonecznego do kilku stopni). Liczne nieregularności, odrywające sie plazmoidalne struktury (disconnection events) podczas rozbłysków słonecznych, gdy pole magnetyczne wiatru słonecznego gwałtownie zmienia kierunek. Ogon pyłowy (Type II tail, dust tail): zbudowany z mikrometrowych ziaren pyłu kometarnego odepchniętych przez ciśnienie promieniowania słonecznego. Żółtawo-biały (odbija światło słoneczne), szeroki i zakrzywiony (krzywa synchrone/syndyne – ziarna pyłu wypychane różną siłą zależnie od wielkości tworzą zakrzywioną wstęgę – antygon widoczny po drugiej stronie Słońca u jasnych komet). Trzeci typ ogona obserwuje sie rzadko: ogon sodowy (sodium tail) odkryty przy komecie Hale-Bopp (1997) – atomy sodu pędzone przez ciśnienie promieniowania silniej niż pył, tworzą wąski prosty ogon pośredni między pyłowym a jonowym. Kometa McNaught (2007) – najjaśniejsza od 40 lat – miała ogon pyłowy widoczny gołym okiem w biały dzień.
Długość ogona komety może osiągać dziesiątki milionów kilometrów – ogon Halleya w 1910 roku rozciągnął sie na ok. 150 mln km (1 AU). Sonda Rosetta (ESA, 2014-2016) orbitowała wokół komety 67P/Churyumov-Gerasimenko i bezpośrednio mierzyła plazmę, pył i gaz komy i ogona in situ – ujawniając skomplikowane struktury i strumienie pyłu. Lądownik Philae wylądował na jądrze 67P w 2014 roku – pierwsze lądowanie na jądrze komety. Jonowe ogony komet były pierwszą poszlaką na istnienie wiatru słonecznego – zanim Parker Probe to potwierdził bezpośrednio w 2021 roku.