Co to jest ogniskowa teleskopu?
Ogniskowa (focal length, F) to odległość między głównym elementem optycznym teleskopu (soczewką obiektywu lub zwierciadłem głównym) a ogniskiem, w którym skupiany jest równoległy strumień światła. Wyrażana jest w milimetrach lub centymetrach. Ogniskowa decyduje o powiększeniu: P = F_tel / F_okular. Teleskop o F = 1000 mm z okularem 10 mm daje powiększenie 100x, a z okularem 25 mm – 40x.
Pochodnym parametrem jest liczba przysłonowa (f-ratio, stosunek ogniskowej do średnicy obiektywu): f/D. Teleskop 100 mm z ogniskową 1000 mm ma f/10 (wolna optyka); teleskop 100 mm z ogniskową 400 mm ma f/4 (szybka optyka). Znaczenie f-ratio: teleskopy 'szybkie’ (f/4-f/6) mają krótsze tuby, szersze pole i są lepsze do astrofotografii obiektów rozciągłych (mgławic, galaktyk); teleskopy 'wolne’ (f/8-f/15) łatwiej projektują okulary bez aberracji i są lepsze do obserwacji wizualnych planet i podwójnych. Platforma ogniskowa (focal plane): miejsce gdzie powstaje rzeczywisty obraz teleskopu – tam montuje sie okular, kamerę, spektrograf lub inne instrumenty. Ogniskowa skali płyty (plate scale) – kąt nieba na piksel kamery – wynosi 206265 / (F_mm) arcsec/mm.
W astrofotografii ogniskowa wpływa bezpośrednio na skalę obrazu: dłuższa ogniskowa = większy obraz, węższe pole, mniejszy kąt nieba na piksel (potrzeba lepszego śledzenia). Reducer fokalny (reducer/korektor) skraca efektywną ogniskową i poszerza pole widzenia (np. 0,85x reducer skraca F o 15%). Extender fokalny (Barlow, teleextender) wydłuża ogniskową. Teleskopy o bardzo długiej ogniskowej (F = 10 m, jak refraktor 30-centymetrowy z 1900 roku) były historycznie używane do pomiarów precyzyjnych pozycji gwiazd.